నెమలీక

 "అరుణాం కరుణాం తరంగితాక్షీం.."

శారద నవరాత్రులు మొదలుకాగానే దహరాకాశంలో ల.లి.త అన్న మంత్రాక్షరాలు నక్షత్రాల్లా మెరుస్తూ కనపడతాయి. తక్కిన లోకమంతా తానంతట తానే పక్కకు తప్పుకున్నాక, శరన్మేఘాల తేలికదనమేదో మనసును ఆవరించుకుని చిత్రమైన హాయిదనంలోకి మేల్కొల్పుతుంది.
వేళ మించకుండా ఉదయాస్తమయాల్లో "శ్రీమాతా శ్రీమహారాజ్ఞి.." అంటూ కుంకుమార్చనలు చేస్తోంటే, సింహాసనేశ్వరి అయిన ఆయమ్మ చామంతిపూల పొత్తిళ్ళలో నుండి చల్లగా నవ్వుతూ దీవిస్తునట్టే ఉంటుంది. అగరు ధూపాలు, ఆవునేతి దీపాలతో, రవ్వంత పచ్చకప్పురపు చిలకరించిన నైవేద్యాల సమర్పింపులతో, ఇల్లిల్లూ దేవాలయాలయ్యే వాతావరణమిది.
మనసుకు నచ్చే మనుష్యులు ఇంటికి వస్తే "మీ రాకతో ఇంటికి పండుగ కళ వచ్చింది" అంటాం. కట్టిన బట్ట కళ్ళకింపుగా కనపడితే "పండుగొచ్చినట్టే ఉంది నిన్నిలా చూస్తోంటే" అని ముద్దుచేస్తాం. ఆదరంగా వడ్డించి, ఆనక తాంబూలమిచ్చే ఆత్మీయ ఆతిధ్యం దొరికిందా.."పండుగ జరుపుకున్నట్టుంది" అని మురుస్తూ చెప్పుకుంటాం. నచ్చింది చేస్తూ, నింపాదిగా గడిపే వీలు దొరికితే, "పండగ చేస్కుంటున్నా" అనడం నిన్నామొన్నల్లో మొదలైన రివాజులా అనిపించే పరమ పాత సంగతి.
ఈ ఏడంటే ఇలా ఒంటెద్దు రామలింగడి పండుగ కానీ, గోదారి జిల్లాల ఇంటికి కోడలిగా వెళ్ళాక పండుగంటే ఎంత కోలాహలమనీ!! నా నిన్నామొన్నల్ని తీరిక క్షణాల మధ్య కూర్చుని తిప్పుకుంటుంటే, నెమలీకల్లా ఎన్నెన్ని జ్ఞాపకాలు!
చీమలు దూరని చిట్టడివి లాగా, కాలుష్యం దూరని పల్లెటూరు మా అత్తగారిది. ఇంటికి పక్కగా గచ్చు చేయించిన విశాలమైన ఖాళీ స్థలం. పండుగకి రెండు రోజుల ముందే రావాలని ప్రేమగా హుకుం జారీ చేస్తే, అనిల్ నేనూ రెక్కలు కట్టుకు బెంగళూరు నుండి బయలుదేరిపోయేవాళ్ళం. అక్కడక్కడే ఉండే అన్నదమ్ముల పిల్లలందరూ ఒకరి రాకను మరొకరు ఖాయం చేసుకుని వెనుకేవెనుకే వాలిపోయేవాళ్ళు. పండగలొస్తున్నాయంటే పది మందీ కూడతారని తెలిసిన వంటవాళ్ళు తమ పనినీ రొక్కాన్నీ ముందే ఖాయం చేసి పెట్టుకునేవారు. పేరుకి బేరమే కానీ బీరకాయపీచు బంధుత్వమేదో ఉండే ఉంటుంది. అవసరం ఇద్దరిదీ కనుక అభిమానం దానంతటదే నిలబడేది.
ఆ వంటావిడ కూడా మాతోపాటే దిగేవారు. బ్రహ్మాండమైన ఫిల్టర్ కాఫీ అందరికీ అందించేసి, ఇహ ఇంటి పక్క ఖాళీ స్థలంలో పొయ్యిలు ఏర్పాటు చేసి పిండివంటల ఏర్పాట్లు మొదలెట్టేవారు. పక్కింటి పిన్నిగారినీ, వెనుకింటి వదినగారినీ వంట త్వరగా ముగించుకుని రమ్మని కేకేసి పిలిచేవారు. కలిపికుట్టినట్టుండే ఆ ఇళ్ళల్లోని ఆడవాళ్ళందరూ అడిగిన వేళకి తప్పకుండా వచ్చేవారు. ఇక ఎవరికేమి ఇష్టమో ఇష్టంగా తలుచుకుంటూ, ఎవరికేమి పడవో జాగ్రత్తగా గుర్తు చేసుకుంటూ వంటలు మొదలెట్టేవారు. కొబ్బరిబూరెలకు దగ్గెవరికొస్తుందో, నువ్వులు పడితే తిననిదెవరో; పాలకోవాలో యాలకులపొడి వేయాలో వద్దో, లడ్డూలో పచ్చకర్పూరం పడాలో అక్కర్లేదో; కారప్పూసలో వామెంతో, చెక్కల్లో వెన్నపూసెంతో వైనవైనాలుగా చెప్పుకుంటూ పనిచేసేవారు. కజ్జికాయాలూ, అరిసెలూ అవుతూండగానే పళ్ళేల్లో మాదాకా వచ్చేసేవి. తెల్లవారుతూండగా మొదలైన పని చీకట్లు ముసురుకుంటున్నా పూర్తయ్యేది కాదు. మిగిలితే పిల్లలు ఊళ్ళు తీసుకుపోతారు, ఇంకో వాయ కలపండంటూ నులకమంచం మీద ఒత్తిగిల్లి పడుకుని కొలతలు సరిచూసే బామ్మగారు మరికాస్త బలవంతపెట్టేవారు వాళ్ళని.
"భుజాలు గుంజేస్తున్నాయబ్బా" అనుకుంటూ ఆ రాత్రికి వంట లఘువుగా కానిచ్చి నిద్దర్లు పోయేవారు ఆ ఆడవాళ్ళంతా. మేమింకా అంత పెద్దవంటలు చేసేదాకా పోలేదు కనుక అక్కడికి ప్రవేశం లేనట్టే.
నవరాత్రులు మొదలయ్యేవి. పొద్దున్నే తలస్నానాలూ, మడులూ, ఓ పక్క టిఫిన్లు, మరోవంక నైవేద్యాలు, పెద్దవాళ్ళ పారాయణాలు, ఏదో కనపడలేదనో, మరొకటేదో కావాలనో చిన్నాపెద్దా అరుపులూ; వెదుకులాటలూ;
చిన్నపనులకు పెద్దవాళ్ళమయ్యీ, పెద్దపనులకు చిన్నవాళ్ళమయ్యీ, ఏ పనీ లేకుండా తీరిగ్గా తిరిగే గుంపులో నేనూ ఒకదాన్ని. తడిజుట్టులు ఆరీఆరకుండా విసిగిస్తోంటే, పిడపలు చుట్టుకుని గడపలను పట్టి వేలాడుతూ తోడికోడళ్ళతోనూ వదినా మరదళ్ళతోనూ ముచ్చట్లు పెట్టుకునేదాన్ని. ముందరి వరండాలో తుడిచిన అరిటాకుల కట్ట ముందుంచుకుని, ఫలహారాల కోసం చిన్నచిన్న భాగాలుగా చాకుతో చీరుతూ ఎవరోఒకరు కనపడేవారు. వాటిని తీసుకెళ్ళి వంటింట్లో అప్పజెపితే, ఆ లేతాకు రంగు ముదురురంగులోకి మారేలా పొగలు కక్కే ఇడ్లీలు వడ్డించి, వాటి మీద నేతి గిన్నె వంచి, ఆదవరుగా ఏం కావాలంటే అది చూపించేవారు. ఈలోపు అమ్మవారికి నివేదన పూర్తయితే ఆ ప్రసాదమూ దోసిట్లో పడేది.
పదిరోజులూ అమ్మవారికి నైవేద్యాలు ముందే అనుకున్నట్టే, మధ్యాహ్నపు వంటకి ఏ కూరలో కూడా ఆలోచించుకు సిద్ధంగా ఉండేవారు. పంచరత్నాల్లాంటి కందబచ్చలీ, పనసపొట్టు, ఆవపెట్టిన అరటి కూరలూ, గుత్తి వంకాయా ఇంతమందికీ చేసేందుకు కావలసినవన్నీ ఊరూవాడా ఏకం చేసైనా సాధించుకొచ్చేవారు. అప్పటికే ఆవకాయను పాతావకాయగా నిర్ధారించి పక్కకు తోసేసి, దోసావకాయ సిద్ధం చేసేవారు. రోటిపచ్చళ్ళతో పాటు, ఈ పదిరోజుల కోసమని ముందుగానే పట్టించిన పొడులూ, అల్లం గోంగూరా టొమాటో పచ్చళ్ళూ, జాడీల్లో ఊరిస్తూ కనపడేవి. ముక్కల పులుసులూ, మజ్జిగ పులుసులూ, నేతిపోపులతో కమ్మగా వండిన బీరా, సొరా కూరలు - దేనితో ఏది వండాలో, ఏ కూరకు ఏ పచ్చడి తోడో, పప్పు, పులుసు, భక్ష్యమూ లేహ్యమూ ఏది దేనితో కలిసి విస్తట్లో పడాలో నిర్ణయించే బాధ్యత ఒకరికి అప్పగించేస్తారు. వాళ్ళ మాటను మీరే వీల్లేనేలేదు.
భుక్తాయాసంతో నడుం వాల్చాలనుకునే బద్ధకస్తుల్ని తట్టితట్టి లేపి పేకాటలోనో, అంత్యాక్షరిలోనో కూలేయడానికి నాలాంటివాళ్ళు ఉండనేఉంటారు. చిన్నవాళ్ళైతే మా గుంపులోనూ, పెద్దవాళ్ళైతే అత్తగారి గుంపులోనూ కలిపి చేతులు దులుపుకోవడమే. రెండు గంటలు రెండు క్షణాల్లా గడిచిపోయాయని చెప్పడానికి ఓ పదిహేనేళ్ళ పిల్ల వస్తుంది - " మీకు టీ కావాలా? కాఫీనా?" అని చిలకలా అందరినీ ఒకే ప్రశ్న వేసి లెక్కపెట్టుకుంటూ. మేము గెలిచిన టీం, ఓడిన టీం అని లెక్కలేసేవేళకి, ఎవరడిగింది వాళ్ళకి అప్పజెబుతూ మళ్ళీ ఆ వన్నెలవిసెనకర్ర రానే వచ్చేది. స్టీల్ కేన్లలో నుండి ముందువారం వండిన బూందీలు, లడ్డూలు, కారప్పూస , చెక్కలు, పేపర్ ప్లేట్లలో "పారేస్తే ఊర్కునేది లేదు సుమా!" అనే హెచ్చరికతో ఒకరందిస్తూ కూర్చునేవారు. ఆవిడ మాటను రెండో చెవితో వదిలేసి, వేడిగా ఏ బజ్జీలో వేయక ఇవేమిటే? అని విసుక్కునే మనిషి ఎవరో ఉండే తీరతాడు. "మిరపకాయ్ సగానికి చీల్చి, సన్నగా తరిగిన ఉల్లిపాయ, కొత్తిమీర కూరి, పైన పల్చగా నిమ్మరసం చిలకరించి ఇవ్వాలి, ఏం..? వాము దట్టించాలండోయ్.." ఒకదానివెనుక ఒకటి కోరికలన్నీ చదువుకుంటూపోతారు వాళ్ళు. పెరటిదొడ్డివైపు "చుయ్..చుయ్.." అంటూ పొయ్యి నవ్వుతూనే ఉంటుంది.
కప్పులు, పేపర్ ప్లేట్లూ ఏరుకుని, దుప్పట్లు మార్చీ, ఇల్లొకసారి తడిగుడ్డ పెట్టి, ఆడవాళ్ళంతా చేరి సహస్రనామాలు పారాయణ చేసేలోపు ఏడూ ఏడున్నర అయిపోతుంది. పసిపిల్లల అమ్మలు కంగారుకంగారుగా తిరిగేస్తుంటారు. వాళ్ళను పట్టిలాగి పెద్దవాళ్ళు "చద్దన్నం పెట్టేవు చంటోడికి, కాస్త ఆగు, అన్నం వార్చేయగానే పెట్టేద్దువు..ఇంకెంత ఐదు నిమిషాలు.." అంటూ సుద్దులు చెప్పేస్తారు. "నువ్వేమైనా నోట్లో వేసుకున్నావా? వేలాడిపోతున్నావేమట్లా?" అని ఆరా తీయగానే చివ్వున కళ్ళల్లో నీళ్ళు. ఈ నాలుగురోజులూ దాటి సొంతగూడు చేరితే బండిచక్రాల్లా తనూ తనవాడూ కలిసి పరుగుతీయడమే తప్ప ఇలా ఆగి తమని చూసి అడిగేవారెవ్వరూ ఉండరని గుర్తొస్తే సన్నటినొప్పి. ఇల్లంటే గబుక్కున పెరిగే బెంగ.
భోజనాల వేళ మించిపోతూంటుంది. "ఎవ్వరూ తినమంటే వండిందంతా ఏం చెయ్యాల్రా?" అరుపులు చెవిన పడుతున్నా అందరూ తప్పించుకు తిరుగుతారు. చెవి మెలేసి మరీ లాక్కొచ్చే మేనత్తలెవరో నడుం బిగించుకుంటారు. గోంగూర వాయ కలిపి ఉల్లిపాయ ముక్కలతో నంజుకు తినమంటారు. కందిపొడిలో ఆవకాయ నూనె వేసుకు తింటే ఉంటుంది నా రాజా!! అని లొట్టలేస్తారు. మాగాయ చిన్నజాడీలోకి తీసి, ఫ్రిడ్జ్ నుండి తొరక తెచ్చి ఎదురూగ్గా పెడతారు. పప్పు పులుసు గుమ్మడి వడియాలు, మిరియాల అప్పడాలు ముందుకు తోసి, ఎంత కావాలంటే అంతే తినండి, బలవంతమేం లేదు అని ఉదారంగా పలికి పక్కకెళ్ళిపోతారు. బొజ్జలోని బజ్జీలను పక్కకు సర్దుకుని కుంభాలు కుంభాలు కానిచ్చేస్తాం.
శుద్ధి చేశాక, వరండాలో ఆ మూల నుండి ఈ మూల దాకా పక్క దుప్పట్లు. సోఫా కుషన్లూ, దిళ్ళూ, మడతలేసిన దుప్పట్లూ అన్నీ తలల కిందకి సర్దుకుంటాయ్. ఎప్పుడూ నవ్వురాని పిచ్చి సంగతులకు కూడా ఆరాత్రి వికటాట్టహాసమే చెయ్యాలనిపిస్తుంది. ఎవరైనా కసిరితే ఇంకా నవ్వొస్తుంది. అత్తగారి దగ్గర కోడలి వినయాన్నీ, కోడలి మీద అత్త ప్రేమనీ మిగతావాళ్ళు వేళాకోళం చేసి నాటకమంటుంటే, ఒక్కటిచ్చి వాళ్ళతో తగువుపడాలనుంటుంది. నాకిక్కడ అస్సలు తోచట్లేదు..అని వేషాలేసిన పిల్ల కుంకల్ని లాకెళ్ళి, ఐదు కిలోల బెండకాయలు తడి లేకుండా తుడవమన్నారనీ; అంతెంత్తునున్న కరివేపాకు చెట్టంతా దూసి రెబ్బలు వొలిచి కడిగి ఆరబెట్టమన్నారనీ; జీడిపప్పు బద్దలు చీల్చి చిన్నచిన్న పలుకులుగా చేసి డబ్బాల్లో సర్దమన్నారనీ; వీధి గుమ్మంలో వేసిన అంతపెద్ద ముగ్గు నిండా దోమలు తిరిగే వేళ కూర్చుని రంగులద్దమన్నారనీ; వందాకులున్న అరిటాకుల కట్టంతా శుభ్రంగా తుడిచి ఆరబెట్టమన్నారనీ; దెబ్బకు అందరూ నోరెత్తకుండా పనిలో పడ్డారనీ చెప్పుకు చెప్పుకు పుక్కిలింతలుగా నవ్వుకునేవాళ్ళం;
శ్వాస తీసుకున్నంత మామూలుగా రోజులు సాగిపోతాయ్. పెరిగిన కిలోల లెక్క ఎందుకడుగుతారూ? వంటమనుషులు, ఆవిడ తనకు సాయంగా తెచ్చుకున్న మనుషులూ వంటింట్లో ఉన్నా, అక్క కొడుకుకి నేతి పెసరట్లు ఇష్టమని ఒకరూ, మేనల్లుడికి పెసరపచ్చడితో చేసే అట్టు ఇష్టమని ఒకరూ, చేమగడ్డలు వేయిస్తే మా కోడలు ఇష్టంగా తింటుందని ఒకరూ, మావయ్యగారికి పెరుగులో మీగడ సయించదు, మజ్జిగ చేసేస్తాను అంటూ ఒకరు - ఆ వంటిల్లు పట్టుకుని వేలాడుతూనే ఉండటం చూసి నాకెట్లా అనిపించిందో అడగండి. ఆడీ ఆడీ అరుపులతో అరిగిపోయిన గొంతుల గురించి వాకబు చెయ్యండి. దబాయించి లాక్కున్న పేకాట డబ్బులన్నీ వడ్డీలు కలిపి పిల్లల జేబుల్లో దోపేసిన ప్రేమల గురించి చెప్పమని అడగండి. సమవయస్కులందరూ దీపాలార్పేశాక చెప్పుకున్న రహస్యాల గురించి అడగండి. నాలుగు రోజులు వంట తప్పించుకున్న ఆనందంలో నిశ్చింతగా నిద్రపోయిన ఆడవాళ్ళ గురించి అడగండి. వాళ్ళ చీరల రంగులనూ, ఆ రంగుల్లో మెరుపులనూ అక్షరాల్లో చూపించమని అడగండి.
పండగ అయిన మర్నాటి గురించి మాత్రం నాకు గుర్తు చేయకండి. అందరినీ విడిచి, ఇల్లు చేరాకా, ఖాళీ గోడల ఆహ్వానం ఎలా ఉంటుందో, ఆ దుమ్ములూ దులుపుకోవడాలూ ..ఉఫ్ఫ్ఫ్!!!

 


ఆరేసిన పచ్చ చీర
నువ్వు రాసిన ఉల్లి పొర ఉత్తరం
నీలం రంగు పమిట నాది
ఆకాశం వైపుకి ఎగురుతూ ఉంటే
పట్టుకో పట్టుకో అని…

పాలపర్తి ఇంద్రాణి అన్న పేరు వినగానే తను రాసిన ఇలాంటి హాయిపదాల అందమైన కవిత్వం గుర్తొస్తుంది. ఇదే రచయిత్రి బరువైన వస్తువుతో, జీవితాన్ని దాని అత్యంత సహజమైన రూపంతో, కోపాలు, మోసాలు, బాధలు, పాతబడని చిన్ని చిన్ని సంతోషాలు విప్పుతూ రాసిన పుస్తకం, ఱ. పుస్తకానికి ఈ పేరే ఎందుకూ అంటే, ముందుగా వేరే ఏ అక్షరానికీ లేని బండి దీనికుందన్నది ఆమె సమాధానం.

చనిపోయిన మనిషిని పడుకోబెట్టినట్టు అనిపిస్తుంది.
పాపాయి ఉయ్యాలలాగా అనిపిస్తుంది.
తన తమ్ముడు ‘ర’ కు ఉన్న వాడుక, మన్నన నాకు లేవే అని బాధపడుతున్న పెద్దన్నలా అనిపిస్తుంది ‘ఱ’

నిడివిపరంగా చూస్తే నవలిక అని చెప్పదగ్గ ఱ పుస్తకానికి ఆధారమైన వస్తువు చావు. తండ్రి మరణం జీవితంలో కదిలించిన వేదన నేపథ్యంలో నడుస్తూ ఉండగా రచయిత హైదరాబాద్‌లోని స్మశానంలోకి వెళ్ళడం, అక్కడ ఎదురుగా కనపడే సంఘటనలు ట్రిగర్ చేసినట్టు ఏవో గతస్మృతుల్లోకి జారుకోవడం, తిరిగి కథ వర్తమానానికి రావడం–స్థూలంగా ఈ పుస్తక శిల్పం. అధ్యాయాల్లా సాగే ప్రతీ జ్ఞాపకానికీ ముందు ట్రాన్స్‌లోకి నడిపిస్తున్నట్టుగా సాగే కవిత; అధ్యాయానికి ముగింపులా ఒక చావు. మధ్యలో ఎన్నో ఛాయలతో కదలాడే జీవన శకలాలు. ఈ అనుభవాల్లో కూడా అత్యంత ఆత్మీయమైనవి, తన బ్రతుకుతో సమాంతరంగా వెంటబడి వస్తున్నట్టుగా ఉన్నవీ కొన్నయితే కొన్ని మాత్రం కేవలం అప్పుడే, ఆ క్షణంలోనే అన్నాళ్ళూ మరుగున ఉండీ ఉండీ అకస్మాత్తుగా పైకి లేచినట్లు కనపడేవి. మనిషి తన జీవితాన్ని ఎంత గమ్మత్తుగా మెదడు పొరల్లో దాచుకుంటాడో చూపెడుతుందీ పుస్తకం.

ఇది తండ్రి పోయిన దుఃఖంలో రాసినదే కానీ అంతా తండ్రి గురించే రాసినది కూడా కాదు. చావు మాత్రమే నిజంగా సాగిన ఎందరెందరి కథలో ఈ పుస్తకంలో ఉన్న మాట నిజమే అయినా ఈ పుస్తకం చూపించింది ఆ మరణం తాలూకు నీలినీడలను మాత్రమే కాదు. మరణం అనే ఊహ తాలూకు బరువు కూడా చాలామందికి మోయలేనిదే కనుక ఎన్నో చావులను కుప్పగా ఒకే చోట చూపెట్టినట్టుండే ఈ పుస్తకం కొందరు పాఠకులను ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసే ప్రమాదం ఉంది. అలాగే, చెప్పదలచిన మాటల్లో ఏ డొంకతిరుగుడూ లేకుండా సూటిగా చెప్పడం వల్ల చావు ఊహల నుండి దూరం పరుగెత్తించే భయమో వెరపో కూడా కొందరు పాఠకులకు అనుభవంలోకి రావచ్చు. కాలక్షేపానికి ఎప్పుడంటే అప్పుడు కూర్చుని చదువుకోగల పుస్తకాల్లా కాకుండా ఈ పుస్తకం పాఠకుడి నుండి ఒక ప్రత్యేకమైన మానసిక స్థితిని కోరుతుందనడం కూడా అతిశయోక్తి కాదేమో.

అయితే, విచలితం చేసే ఇన్ని అనుభవాల పరంపర విప్పుతూ కూడా, పుస్తకం మూసే వేళకి పాఠకులకు కేవలం దిగులునూ లేదా వైరాగ్య భావనలనూ మాత్రమే మిగల్చకుండా, కొంత బలాన్ని, ధైర్యాన్ని, ఒక విజయం తాలుకు ప్రయాణాన్ని కూడా గుర్తుగా మిగల్చడం ఆశ్చర్యం కలిగించే విషయం.

పదాలు అటూ ఇటూ పరుగులు తీస్తాయి
అర్థాలు ఎటెటో దిక్కులు చూస్తాయి
ఆలోచనలు ముందుకీ వెనక్కి ఊగిసలాడతాయి
చివరికి, శూన్యంలోంచి పువ్వులు రాలతాయి

ఇది తన అమాయకపుకళ్ళతో చుట్టూ జరిగే జీవితాన్ని సునిశితంగా గమనించిన పిల్ల కథ. ఆ అమ్మాయి ఎక్కడా ఎవ్వరినీ నిలదీసినట్టు కనపడకపోవచ్చు; ఎదురుతిరిగి ఎవ్వరితోనూ పోట్లాడినట్టూ కనపడకపోవచ్చు. కానీ తన ఎరుకలో ఒక మనిషిని మరో మనిషి గాయపరిచిన ప్రతిసారీ అది తిరస్కారంగా పుస్తకంలో కనపడుతూనే ఉంది. మానవ సంబంధాలన్నీ ఆర్థిక సంబంధాలేనన్నట్టు ప్రవర్తించే పెద్దవాళ్ళను ఆమె ఛీత్కరించుకున్న తీరు అప్రయత్నంగానే కొందరు పాఠకులను భుజాలు తడుముకునేలా చేస్తుంది. తండ్రి డైరీలో పుటలను తిప్పుకుంటూ బంధాలెంత సంక్లిష్టమైనవో చూపెడుతుందీమె.

ఇక్కడ నలిగిపోయిన నవ్వు మొహానికి తగిలించుకోవాలి. కన్నీళ్ళని కోటుజేబుల్లో మడిచేయాలి. ఏడుపుని అల్మరాలో దాచేయాలి. భయాలను భుజాన వేసుకుని మోయాలి. ఎవరికోసమో నచ్చని రంగులు మెత్తుకోవాలి. ఎవరినో మెప్పించడానికి నటనల నగలను గొంతున వేసుకోవాలి. చిన్ని దీపం వెలిగించుకొని, చిన్ని లోకాన్ని ఏర్పరుచుకుని హాయిగా మురిసిపోవడానికి లేదు. ఎవడొచ్చి ఆ దీపాన్ని ఊదేస్తాడో అని, ఆ చిన్ని లోకాన్ని చిందరవందర చేస్తాడో అని అనుక్షణం అప్రమత్తంగా ఉండాలి

తాము బాధపడ్డాం కనుక అవకాశమొస్తే మరొకరిని బాధించడం సహజంగా తీసుకుంటారు కొందరు. లేదా ఒక హక్కుగా దాన్ని లాక్కుంటారు; మరికొందరు ఆ బాధలో ఆ కన్నీళ్ళతో తమను తాము శుద్ధి చేసుకుని అట్లాంటి వేదన వేరొకరిని తాకకుండా చూడాలని తపిస్తారు.

ఈ కథలో నాన్న రెండోకోవకి చెందిన హీరో! తనను నమ్మని తండ్రి పెంపకంలో పెరిగి, తనను నెట్టి బ్రతికాలనుకునే తమ్ముళ్ళ స్వభావానికి తట్టుకు నిలబడి, చిన్న ఉద్యోగపు కష్టాలను, అవి మోసుకొచ్చే చేదుతో సహా అనుభవించి కూడా ఆ తండ్రి తన పిల్లలను గెలిపించిన పద్ధతి, ఆ పిల్లల ప్రేమను గెలుచుకున్న పద్ధతి, అది చెప్పేందుకు రచయిత ఎంచుకున్న సందర్భాలు, శైలి ఈ చిన్న పుస్తకాన్ని నిస్సందేహంగా ఒక మంచి రచనగా నిలబెడతాయి. అమ్మా నాన్నా పక్కనుండనిదే ఎక్కడికీ వెళ్ళలేనివాడుగా, ఏ పనీ చేసుకోలేనివాడిగా వయసుకు తగినంతగా బుద్ధి ఎదగని పిల్లాడిగా పెరిగిన సునీల్, తండ్రి ఆసరాతో ఒక్కో మెట్టూ ఎక్కుతూ గవర్నమెంటు ఉద్యోగాన్ని సాధించడం కన్నా గొప్ప విజయమేముంటుంది? అదిగో, ప్రేమనలా మందులా పూటపూటా ఇచ్చి, పిల్లాణ్ణి బ్రతికించుకున్న తండ్రి కథ కనుక ఈ పుస్తకం ప్రత్యేకం.

ఒక వయసు దాటినవాళ్ళకు, ఈ పుస్తకం హెచ్చరికలా పనిచేస్తుంది. పెద్దవాళ్ళు చుట్టూ ఉన్న పెద్దవాళ్ళనే గమనించుకుంటారు. వాళ్ళ ఆమోదం కోసమే పాకులాడతారు. కానీ ఆడుతూపాడుతూ వాళ్ళ అల్లర్లలో వాళ్ళున్నట్టు కనపడే పిల్లల్లో ఎవరో ఒక్కరు తమ ప్రవర్తనను గమనిస్తున్నారన్న స్పృహ మొదలైతే ఎలా ప్రవర్తిస్తారు? అనే కుతూహలపు ఆలోచనను రేకెత్తిస్తుంది. తండ్రులుగా, తాతలుగా, అమ్మలుగా అక్కలుగా, తమ్ముళ్ళుగా మనం మాట్లాడే నిర్దయాపూరితమైన మాటలూ చేష్టలూ వాటితో నేరుగా సంబంధం లేని మరోతరం పిల్లలను కూడా ప్రభావితం చేస్తాయని గమనించుకుంటున్నామా? బయట ఎట్లాగూ తప్పని పోటీని మన ఇంటి నాలుగు గోడల మధ్యకూ రాకుండా ఆపుతున్నామా? ప్రేమిస్తున్నామా మన పిల్లల్ని? వాళ్ళతో ఏమైనా ఆడుతున్నామా, నడుస్తున్నామా ఆరుబయట వాళ్ళతో? వండి పెడుతున్నామా, కొసరి కొసరి ఆ చిన్న నోళ్ళలో పెద్ద చేతులతో పెడుతున్నామా?

సంప్రదాయం ఉంటే రేపెవరో వెళ్ళిపోయిన ప్రాణానికి పిండం పెడతారు. ఫొటో ముందు పువ్వులు పెట్టి అగరుబత్తులు వెలిగిస్తారు. కానీ ప్రేమతో కృతజ్ఞతతో ఆ చేతులు నమస్కరించాలంటే వెనుక ఎన్ని జ్ఞాపకాలుండాలి! దుఃఖంతో మలిగిపోతూ, మిగిల్చి వెళ్ళిన గుర్తులకు సాగిలపడుతూ తల్చుకోవాలంటే ఎట్లాంటి మనిషిగా జీవించాలి!

ఱ నిరంకుశంగా చెప్తుంది, చావు నిజం. చావు ఎంత నిజమో బ్రతుకూ అంతే నిజమని. హృదయం పొంగిన క్షణాలకూ, పగిలిన క్షణాలకూ లెక్కలు తప్పకుండా ఉంటాయని. దేని లెక్క దానిదేనని.

రచయిత: పాలపర్తి ఇంద్రాణి
ప్రచురణ: జె.వి పబ్లికేషన్స్
ధర: రూ.100/-
ప్రతులకు: జె.వి పబ్లికేషన్స్ మరియు అన్ని ప్రముఖ పుస్తకాల షాపులు.

ఆజన్మం

 


తెలుగులో బహుశా మునుపెన్నడూ లేనంతగా ఆత్మకథారచనలు వెలువడుతున్న కాలమిది. రచనలు యథేచ్ఛగా ఏ కత్తెర్లూ లేకుండా ప్రచురించుకోగలిగిన సోషల్ మీడియా వెసులుబాటు ఒకటి, ఎవ్వరూ సాహిత్యంగానో, జీవితంగానో గుర్తించి అభినందించని తమ జీవితాలను, తమకు మాత్రమే తెలిసిన జీవితాలను ఇప్పటికైనా సాహిత్యం పేరిట రికార్డ్ చెయ్యాలన్న అస్తిత్వ స్పృహ ఒకటి, ‘నా’ అన్నది ఒక అనివార్యమైన నిజం అన్న ఎరుక ఒకటి, చాలా మంది రచయితలను ఈ రకమైన రచనల వైపు మళ్ళిస్తోంది. ఉద్దేశ్యాలు ఎంత ఉదాత్తమైనవైనా, రచన అనగానే మెదిలే ఒకానొక ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ని ఈ సొంతకథలు రాసే కుతూహలమున్న చాలామంది రచయితలు దాటలేకపోతున్నారు. సంఘటనలకు సాధ్యమైనంత డ్రామాని అద్దకపోతే రచన కాలేకపోతుందనే భయాన్ని విడిచిపెట్టలేకపోతున్నారు. ఇవి గాక, వచనాన్ని నిర్వీర్యం చేసే స్వోత్కర్ష పరనిందల మోత ఎలాగూ తప్పదు. వీటన్నింటిని పక్కకు నెడుతూ, ఆజన్మంలో రాజిరెడ్డి వినిపించిన గొంతులోని విలక్షణత ఇదే పద్ధతిలో రచనలు చేస్తున్న సమకాలీనుల్లో కనపడదు. ఈ విలక్షణతకు మూలాలు పుస్తకపు ముందుమాటలో దొరుకుతాయి.

నిజానికి పుస్తకం పేరే ఆత్మకథాత్మక వచనం. రాజిరెడ్డికి సాహిత్యం పట్ల చాలా అభిప్రాయాలున్నాయి. సందేహాలూ ఉన్నాయి. అందుకే ముందుమాటలో అంత వివరంగా చెప్తాడు ఫిక్షన్-నాన్ ఫిక్షన్‌ల పట్ల తన ఆలోచనల ధోరణిని. కథలుగా అనుకున్నవి ఫిక్షన్‌గానూ అలా అనుకోనివి నాన్ ఫిక్షన్‌గానూ రాశానంటాడు. ఏ ఒక్క వాక్యం కలిపినా, ఏ వాక్యానికి ఏ కొద్దిపాటి రంగు అద్దినా నాన్ ఫిక్షన్ అది కాకుండాపోయే ప్రమాదం ఉందని అంటూనే తనదైన రంగు ఏ కొంచెమూ అద్దకుండా ఎవరైనా ఏ విషయమైనా ఎలా చెప్పగలరు? అది వార్తాపత్రికలోని వార్త అయినా, అనీ ప్రశ్నించుకుంటాడు. ఇది రాజిరెడ్డిపై అతని పాత్రికేయవృత్తి ప్రభావం కాదు. అది అతని సహజాతమైన తత్వమీమాంస. అందుకే, ఫిక్షన్ అబద్ధం; కానీ చెప్పాక నిజం అయిపోతుంది. కానీ నాన్ ఫిక్షన్ నిజం; చెప్పాక అది అబద్ధం (ఫిక్షన్) అయిపోతుంది అని అంటాడతను. Fact exists in many forms but fiction exists in one అన్న వెల్చేరు నారాయణరావు మాటలు గుర్తుకొస్తాయి.

వాక్యం పట్ల, వచనం పట్ల, సాహిత్యపు లక్షణం పట్ల ఇంత ఆలోచన, ఇంత విచక్షణ ఉన్నవాడు కాబట్టే నాస్టాల్జియాల వరదలో కొట్టుకుపోవాల్సిన ఈ సొంతకథనాలని, మెలకువ అన్న పట్టుగొమ్మతో కాపాడుకున్నాడు రాజిరెడ్డి. సాహిత్యంలో సాధారణంగా ఇమడవనిపించే క్షణాలను తన చిత్రమైన చూపుతో ఒడుపుగా వచనంలోకి లాక్కొచ్చుకున్నాడు. ఏ డ్రామా కోసం ప్రాకులాడుతూ సజీవ క్షణాలను సాహిత్యకారులు తరచుగా నిర్లక్ష్యం చేస్తారో, ఆ క్షణాల సౌకుమార్యాన్ని, ఆ అనుభూతుల తాలూకు సౌందర్యాన్ని పట్టుకునే ప్రయత్నం చేశాడు. గెలిచాడు కూడా. ఇది ఆత్మకథ కాదు. అందువల్ల కొన్ని సంఘటనలను విస్మరించడం లేదు; మరికొన్ని సంఘటనలను పెంచిచూపడమూ లేదు. ఇవి రచయిత జీవితకథలు కావు. జీవితాన్ని నిరాపేక్షతో రచయిత గమనించి నమోదు చేస్తున్న చెల్లాచెదురు సంఘటనలు ఇవి. ఈ కథనాలు అతనివి. కాని ఈ కథనాలు కేవలం అతని గురించి కావు. ఒక గోళంలో ఉంటూనే ఆ గోళం వెలుపలగా నిలబడి దాన్ని గమనించడం అందరికీ చప్పున పట్టుబడే విద్య కాదు.

ఇలాగే ఓ మనిషి గురించి ఆలోచనలో పడ్డ రాజిరెడ్డి అంటాడు, కొన్ని విషయాలు మూడో మనిషి ద్వారా తెలుసుకోవాలనుకునేవి కావని.

రోజూ కామన్ ఏరియాల్లో ఎదురుపడటం మినహా చెప్పుకునేందుకు మరే ఇతర జ్ఞాపకమూ లేకుండా తెగిపోవాల్సిన ఎన్నెన్నో పరిచయాలు మనిషి మనసులో నిజంగా ఏ ముద్రా వెయ్యవా? చూపుల పరిచయమే కావచ్చు, మనసు చొరవగా అవతలి మనిషికి సంబంధించిన మరే సమాచారమూ కోరుకోదా? ఒక మనిషి జీవితంలో స్పష్టంగా వస్తూన్న మార్పు, అది ఆ మనిషిలో తెస్తోన్న మెరుపు అర్థమవుతూ ఉన్నాక, అది కనపడనట్టు, పట్టనట్టు ఉండటమెలాగ?

ఆమె జీవితపు సరంభంలో మిళితం కాగలిగే ఒక చిన్న ఉనికి, ఈ భూమి మీది సకల జీవులతో పంచుకోగలిగే ఒక ఏకత – ఇదీ తనకు కావలసినది. సాటి మనిషి పట్ల, తన గమనింపులోకి వస్తూన్న ప్రపంచం పట్ల, ఈ నిజాయితీతో కూడిన కుతూహలం, మనిషికి స్వభావసిద్ధమనిపించే ప్రేమ -ఇతని కథల్లో (లేదూ, కథనాలలో) స్పష్టమైన రూపు తీసుకుని అందరూ దగ్గర చేసుకునేలా చేస్తాయి.

మానవసహజమైన ఉద్వేగాలు, వాంఛలు వాటి అకల్మష రూపంలో అక్షరాల్లోకి రావడమే రాజిరెడ్డి రచనల్లోని సౌందర్య రహస్యం.

నునుపైన వీపులో, ఆరోగ్యంగా కనపడే జడో, ఊపిరితిత్తులను తాకేలా లాగిన దమ్మో, లోకం దృష్టిలో బలహీనతలుగా గుర్తించబడే ఎన్నో ఊహలను, అలవాట్లను, అనుభవాలను నిస్సంకోచంగా చెప్పుకుంటాడు రాజిరెడ్డి. అయితే, వీటిలో వేటికీ ‘ఎవ్వరినీ సాకుగా చూపెట్టను’ అనగల ధైర్యము, జవాబుదారీతనము రాజిరెడ్డిని జడ్జ్ చెయ్యనీయకపోగా, రచయితకూ పాఠకుడికీ మధ్య ఉండే అరమరికలను, దూరాన్ని మెల్లిగా చెరుపుకుంటూ పోతాయి. రచయిత-రచన-పాఠకుడు అన్న వృత్తాన్ని నిస్సంకోచంగా, నింపాదిగా సాగే ఈ స్వరమే అనాయాసంగా పూర్తిచేస్తుంది.

రాజిరెడ్డి చెప్పేవాటిలో చాలా మటుకు సబ్బునురగలాంటి తేలికపాటి సంగతులే. హేలగా గాలిబుడగలను చిట్లించినంత సరదాగా రాసుకొస్తాడు వాటి గురించి. ఆ సంఘటనలు అతి సామ్యానమైనవి, ఏ ప్రత్యేకతా లేనివి, అసలు చెప్పేందుకేమీ లేనివే కూడా కావచ్చు కాక. అతని మాటలనే అరువు తెచ్చుకుంటే ‘ఉత్తి శూన్యమే’. కానీ, శూన్యంలో ఏదీ లేదని ఎలా అనగలం?!

రాజిరెడ్డి చూపు ఎంత ప్రత్యేకమైనదో అంత చురుకైనది. ఎంత సాధారణమైనదో అంత సూటైనది. ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టాలని ఎదుటి దానిలో లేని లక్షణమేదీ దానికి ఆపాదించడు. అందరిలా చెప్పినట్టవుతుందని తనది కాని అనుభవాన్ని, అబద్ధంగా మార్చి చెప్పాలనుకోడు. అందుకే, ఆజన్మం చదువుతున్నప్పుడు ‘అందరూ ఇలాగే ఆలోచిస్తారా?’ అనే ఆశ్చర్యం కొన్నిసార్లు, ‘ఇలా అసలెవ్వరైనా చేస్తారా?’ అనే విస్మయం కొన్నిసార్లు మార్చి మార్చి అనుభవంలోకి వస్తూంటుంది పాఠకులకి. జీవితం ఏ లెక్కలకీ, కొలతలకీ అందేది కాదని పదే పదే గుర్తు చేసే ఈ అనూహ్యత ఆజన్మానికి అసలైన ఆకర్షణ.

పుస్తకం: ఆజన్మం
రచన: పూడూరి రాజిరెడ్డి.
ప్రచురణ: కృష్ణకాంత్ ప్రచురణలు, తెనాలి. 2021. ఫోన్: 97055 53567.
వెల: రూ. 280/-
దొరికేచోటు: అనల్ప బుక్ కంపెనీ (ఫోన్: 7093800303); అమెజాన్.ఇన్; నవోదయ బుక్ హౌస్ (ఫోన్: 91-9000413413, 040-24652387); కినిగె.

ఆహ్లాదజనని

 ఆరేళ్ళ క్రితం ఇదే రోజు మధ్యాహ్నం ..కేర్ర్ మంటూ తన్నుకొచ్చాడు ఈ లోకంలోకి..నా లోకంలోకి. ప్రహ్లాద్ అన్న పేరు పెట్టినందుకేనేమో..పోయినేడు పెద్ద ప్రమాదంలో నుండి ఆ నారసింహుడే చేతులతో ఎత్తి పట్టుకున్నట్టు ఏ గట్టి దెబ్బా తగలకుండా పూవులా లేచి నన్ను కరుచుకున్నాడు. ప్రాణం గిలగిల కొట్టుకుని కుదుటపడ్డ చేదుక్షణాలవి. మన అమ్మలూ నాన్నలూ ఈ వయసులో మనని ఎలా పెంచారో అనుకున్నప్పుడు ఏమీ గుర్తు రాదు. ఆలోచిస్తే మాత్రం ఇప్పుడు మనసంతా కృతజ్ఞత తప్ప వేరే భావం రాదు నాకు. 

నా చంటిగుడ్డు అల్లర్ల గురించీ, వాడు సాధించుకొచ్చిన చిట్టీపొట్టీ విజయాల గురించీ, వాడు నేర్చిన కొత్త మాటలో, కొత్త వేషాలో నా మాటల్లో దొర్లినప్పుడల్లా, "అదీ అమ్మంటే. అదీ అమ్మంటే" అంటూ విస్మయంగా అనేవారు మిత్రులొకరు. మా అన్నయ్య కూడా ఇంతేనట, నాకు ఏడాదిన్నర వయసున్నప్పుడు నన్నొక్క ఐదు నిమిషాలు విడిచి బాత్‌రూంకి కూడా వెళ్ళలేకపోయేదట...అని వాళ్ళ అమ్మ కబుర్లలో తమకు గుర్తే లేని బాల్యాన్ని పునశ్చరణ చేసుకునేవారతను.

ప్రహ్లాద్ గురించి ఏం చెప్పినా నా గొంతులో దాగని సంబరాన్ని గుర్తు పడుతూ, అతనే అన్నారొకసారి "ఆహ్లాదజననీ" అని.  ఆ మాటలా మనసులో ముద్రించుకుపోయింది. అటుపైన ఆ పిలుపే అలవాటుగానూ మారింది.

ఈ  కవిత ఎప్పుడో రాసినా, ఈ వారమే సహరిలో ప్రచురింపబడటం,  నా చేత ఈ నాలుగు మాటలూ రాయించేందుకే కాబోలు. ఈ జీవితానికి దక్కిన అతి పెద్ద కాన్క కు..ప్రేమతో...అమ్మ.. 💓


ఆహ్లాదజనని  

ఇన్ని వ్యాకులతల మధ్య
ఒక్క మెచ్చుకోలు చూపై, వాడు
నా బ్రతుకు పుస్తకానికి చివురు రంగులద్దుతాడు.  

ఇన్ని వేసటల ఘడియలను
ఒక్క ముద్దు మందై తడిమి
మళ్ళీ నా రేపటికి కొత్త ఊపిర్లూదుతాడు.

పశ్చాత్తాపాలై కాల్చే పట్టరానికోపాలకు
నిద్రపోయే ముందు కావలింతల కారుణ్యమై
విముక్తగీతాలు ఆలపిస్తాడు.  

విచ్చుకత్తుల్లాంటి విషపుటాలోచనల్నుండి
అమ్మా..! అన్న పిలుపై లాగి
ఆనందోద్విగ్న పతాకలా ఎగరవేస్తాడు.

ఎన్ని ముద్దులు పెట్టినా తీరని ముచ్చటేదో,
మాటల్లో వాడికి చెప్పమంటుంది -

కన్నందుకు కాదురా, నువ్వు
నోరారా అన్నందుకే నేను అమ్మనయ్యానని.
నన్నానుకున్న నిశ్చింతానుభవమై నిద్రించావ్ కనుకే
విచ్చుకునే నీ కలలపూలతోటకు రెప్పవేయని మాలినయ్యానని.  

నేను వదిలేసుకున్న మనుషులు, వద్దనుకున్న పనులు,
మిగుల్చుకోలేని సమయాల కన్నా,  నా చిట్టికన్నా
ఊడిన నీ పంటి సందుల్లో నుండి,
కేరింత నవ్వుల్లో తుళ్ళే తుంపర చూడట్టాన్నే  
నేనెక్కువ ప్రేమిస్తానని.
నిత్యతృప్తలా నిలబడటానికి
నీ ఉనికొక్కటే నాకు సరిపోతుందని.

ఇన్ని వ్యాకులతల మధ్య
ఒక్క మెచ్చుకోలు చూపై, వాడు
నా బ్రతుకు పుస్తకానికి చివురు రంగులద్దుతాడు.  

ఇన్ని వేసటల ఘడియలను
ఒక్క ముద్దు మందై తడిమి
మళ్ళీ నా రేపటికి కొత్త ఊపిర్లూదుతాడు.

పశ్చాత్తాపాలై కాల్చే పట్టరానికోపాలకు
నిద్రపోయే ముందు కావలింతల కారుణ్యమై
విముక్తగీతాలు ఆలపిస్తాడు.  

విచ్చుకత్తుల్లాంటి విషపుటాలోచనల్నుండి
అమ్మా..! అన్న పిలుపై లాగి
ఆనందోద్విగ్న పతాకలా ఎగరవేస్తాడు.

ఎన్ని ముద్దులు పెట్టినా తీరని ముచ్చటేదో,
మాటల్లో వాడికి చెప్పమంటుంది -

కన్నందుకు కాదురా, నువ్వు
నోరారా అన్నందుకే నేను అమ్మనయ్యానని.
నన్నానుకున్న నిశ్చింతానుభవమై నిద్రించావ్ కనుకే
విచ్చుకునే నీ కలలపూలతోటకు రెప్పవేయని మాలినయ్యానని.  

నేను వదిలేసుకున్న మనుషులు, వద్దనుకున్న పనులు,
మిగుల్చుకోలేని సమయాల కన్నా,  నా చిట్టికన్నా
ఊడిన నీ పంటి సందుల్లో నుండి,
కేరింత నవ్వుల్లో తుళ్ళే తుంపర చూడట్టాన్నే  
నేనెక్కువ ప్రేమిస్తానని.
నిత్యతృప్తలా నిలబడటానికి
నీ ఉనికొక్కటే నాకు సరిపోతుందని.

ప్లవ

ప్రేమించు మిత్రమా!

ప్రేమించు రేపటి నీ రోజుని. నీ ఉగాదిని.
నిన్ను నువ్వు ప్రేమించుకున్నట్టు
నీ కలలనూ కోర్కెలనూ ప్రేమించుకున్నట్టు
ఇష్టంగా బలంగా నమ్మకంగా ప్రేమించు;
ఆహ్వానించు.

నమ్ము మిత్రమా!
నమ్ము రేపటి నీ రోజుని, నీదైన ఈ ఉగాదిని.
నీ వాకిలిని అయాచితంగా పూదోటగా మార్చే
పసుపుపూల చెట్టుని దిగాలు క్షణాల్లో నమ్మినట్టు
మునిచీకట్లలో కనపడని వెన్నెలదీపాన్ని నమ్మినట్టు
కోప్పడిన అమ్మ లాంటి కాలం, దైవం లాంటి కాలం
మళ్ళీ తానే దగ్గరకు లాక్కుంటుందనీ,
అన్నీ తానై నిన్ను లాలిస్తుందనీ, నమ్ము.

అన్నీ అక్కర్లేదు మిత్రమా, నీకైనా, నాకైనా
ఇరుక వంతెన మీద నడక లాంటిదీ జీవితం,
బరువులు మోసుకునే నడకలో మిగిలేదల్లా- అలసట.
సౌందర్యాన్ని వెదుక్కునే తీరిక లేని వేసట.  

సూర్యచంద్రులొస్తూ వస్తూ ఆకాశంలోని రంగులన్నీ చెరిపేసినట్టు  
సముద్రం ఎప్పటికప్పుడు తీరాన్ని తుడిచేసినట్టు
కలలో హత్తుకున్న అనుభవాన్ని మెలకువలో మర్చిపోయినట్టు
గాయపడ్డ క్షణాలని, దూరమైన బంధాలని
పూర్తి కాని ఆశలని, పూరించుకోలేని దూరాలని
గుండెల్లోని గుబులంత బరువుని
లోయలోకి ఈకని వదిలినట్టు వదిలి

కులాసాగా దాటుదామీ శార్వరీ వంతెన-
అదిగో ప్లవ - చేయందిస్తోంది.

రసానందం

 నా చిట్టి ప్రహ్లాదుడికి ఏడాదీ రెండేళ్ళ వయసున్నప్పుడు..మెత్తగా గుజ్జుగా నోట్లో పెడితే కరిగిపోయేట్టున్నవే తినేవాడు - ఆ ఈడు పిల్లలందరిలాగే.

మధ్యాహ్నం ఓ కునుకు తీసి హాయిగా రెండక్షరాల మాటలేవో వాడిలో వాడే చెప్పుకుంటూ ఉన్నప్పుడు, ఆ కబుర్లలో జత కలిపి ఎత్తుకు బాల్కనీలోకి తెచ్చుకునేదాన్ని. నా ఒళ్ళో కూర్చోబెట్టుకుని, గిన్నెలోకి తీసుకున్న అరటిపండు గుజ్జునో, పాలసపోటా తొనలనో, మామిడి రసాన్నో, చల్లటి బంగినపల్లి ముక్కలనో ఇంతింతగా నోట్లో పెడుతుంటే, ఇష్టంగా తినేవాడు. మామిడిపండు కంటపడ్డప్పుడల్లా, దానిని తానే స్వయంగా చేతుల్లోకి తీసుకు తినాలన్నది వాడి ఆశగా నాకర్థమవుతూ ఉండేది. ఆ చిట్టి చేతుల్లో పట్టదనీ, ఇల్లూ ఒళ్ళూ ఆగమాగం చేస్తాడనీ తినేత్తక్కువా పూసుకునేదెక్కువా అవుతుందని, ఇచ్చేదాన్ని కాదు. వాడికింకాస్త ఊహ తెలిసి, ఇవ్వకపోతే ఊరుకోనని హఠం చేయడం వచ్చేశాకా, ఓ వేసవి మధ్యాహ్నం చొక్కా విప్పేసి, చేతుల నిండా పట్టేట్టున్న నూజివీడు మామిడి రసం వాడికందించాను. మహదానందంగా అందుకున్నాడు. 

సగం తిన్నాకా ఆయసపడుతూ 

"ఊఁ..ఊఁ..బాందీ అమ్మా.." అని నా మీదకు ఎగబాకిన సంబరపు పసి ముఖం ఇంకా నా కళ్ళ ముందే ఆడుతోంది.

"తియ్యగా ఉందా నాన్నా?" తీపివాసనలు లోపలికంటా పీలుస్తూ అడిగాను

రెండు చేతులూ బార్లా చాచాడు. "చాలా" అన్నట్టు.

"ఏదీ చూడనీ?" మామిడి వాసనల మృదువైన దేహాన్ని హత్తుకుని వాడి బుగ్గల మీదకు వంగాను. 

నాకు నా పిల్లాడే తియ్యగా అనిపించాడంటే ఇంట్లో అందరూ నవ్వేవారు. కళ్ళంతా విప్పార్చుకుని నా మాటలు వినే  తీయతేనియమామిడిపండుగాడు  కూడా.

***

జిహ్వకో రుచి అంటారు కానీ, అమ్మనయ్యాక నా జిహ్వకు రెండు రుచులు. ఏం వండుతోన్నా మనసులో ఇది పిల్లాడి నాల్క మీద ఏం నాట్యాలు చేస్తుందోనన్న ఆలోచన పోదు. ఏ మామిడికాయ పప్పో వండుతున్న రోజు, పప్పు మెదుపుతుంటేనే వాడి లొట్టలు నా ఊహల నిండా తిరుగుతుతాయి. ఆ పులుపుకి వంకర్లు పోయే వాడి ముఖం చూడటానికే కొన్ని ప్రత్యేకం ఏరిఏరి కొనుక్కొస్తాను. అనిల్ వాళ్ళ బావగారు మొన్నొకసారి వారి స్నేహితులు ఆర్గానిక్ ఫార్మింగ్ చేస్తున్నారని, చూపించడానికి మమ్మల్నందరినీ తీసుకెళ్ళారు. అక్కడి పొలం గట్లన రాలిపడ్డ చిట్టి ఉసిరికాయలను పిల్లలు సంబరంగా ఏరుకున్నారు. పక్కనే పారుతున్న కాలవలో కడిగి నోట్లో వేసుకుంటుంటే, దగ్గరపడ్డ వాడి కనుబొమలూ, మూతపడే కళ్ళూ, ఠ్ఠ్ఛా అన్న చప్పుడుతో నాలుకను అంగిలికి ఆనించి వాడు చేసే శబ్దమూ గమనిస్తూంటేనే పెదాల మీదకో సన్ననినవ్వు పాకేది. మామిడిరసాలు తెస్తే దాని పులుపునీ తీపినీ బేరీజు వేసుకుంటూ ఆ పసిముఖం పడే కష్టాలు చూడటం నాకు మాచెడ్డ సరదా! నిమ్మళపు మధ్యాహ్నాల్లో ఎండల్లోకి పరుగులు తీయకుండా, చల్లటి షరబత్ గ్లాసు ఇస్తే, దానిని అరచేతుల మధ్య బంధించుకుని కుదురుగా చుక్కచుక్కా జుర్రుకునే వాడి తీరికదనం నాలో చిత్రమైన శాంతిని నింపుతుంది. పెసరకట్టు రాత్రుల్లో ఆఖరు ముద్దకు వాడు నా చేయి లాక్కుని వేళ్ళు చప్పరిస్తుంటే, మనసు నిండిపోవడమేమిటో అనుభవమవుతుంది. వాక్కాయ ముక్కలో, మెంతికాయ తుడిచిన ముక్కలో వాడు అదాటున అందుకుని నోటపెట్టుకుంటే రసాలూరే వాడి ఎర్రెర్ర పెదవులు పిండి ముద్దాడడం - అమ్మనయినందుకు మాత్రమే దక్కిన భోగం కనుక ఈ జీవితానికి మోకరిల్లాలనిపిస్తుంది.

***

"ఇంక చాలమ్మా..."

"ఈ ఒక్క ముద్దే కన్నా..."

"ఊహూఁ.."

"ఆఖరు ముద్దలో అమృతం ఉంటుందని చెప్పానా లేదా...తిప్పకలా మెడా..."

"కాం పెడుతోందీ..."

"ప్చ్..ఏయ్..? ఒక్క ముద్దే నాన్నా.."

"నిజమమ్మా..హా హా...మంటా.."

"ఒరే పెరుగన్నంరా ఇదీ.."

"అందుకే కాం..నాకిదొద్దసలు.."

"వేషాలమారి!! పెరుగన్నం కారంగా ఉంటుందా ఎక్కడైనా?"

"నువ్వు చేస్తే ఉందిగా"

"ఓహో..సరే, కాస్త తేనే, పంచదారా కలిపితే తియ్యనవుతుందా, తెచ్చేదా అయ్యగారికి?"

"అవి కాదు.."

"మరి?"

".."

"చెప్పూ..."

"..ఆవకాయ పెచ్చు తేమ్మా"

"!!!!"

"ప్లీజ్ మా...నువ్వు లే ముందు..తేమ్మా..తేమ్మా వెళ్ళీ..."


***


* తొలిప్రచురణ మామ్స్‌ప్రెస్సో తెలుగు ఎడిషన్‌లో.. 

 


నీ పలకరింపుతో మేల్కొన్న రోజు

 "బుల్లి లాంతర్.." పాటనో

మురాకామి మాటల మూటనో

ఇంకో కాలం నుండి ఇదే రోజుని

గూగుల్ ఫొటోస్ గుర్తుచేసిన జ్ఞాపకంగానో

ఉదయపు పలకరింపుకి వంకగా చూపించి

దూరాలకో తీపిగాటు పెడతావు.  


ఊబిలాంటి నా దైనందిన జీవితం

నీకు ఆత్మీయకరచాలనం చేసేలోపే

ఈడ్చుకుపోతుంది


వక్తాశ్రోతా నువ్వూనేనూ

ద్వంద్వాలను ద్వేషించే మనసు

నువు పంపిన సందేశాల మీదుగా

నిను దగ్గరకు లాక్కుంటుంది.

రోజంతా యథేచ్ఛగా మాట్లాడుకుంటుంది.  

పాటా మాటా జ్ఞాపకం -  

నెపమై మనని కలిపినదేదైనా

ఇద్దరి మధ్యా నలిగీనలిగీ

తనదైన ఉనికిని వదిలేసుకుంటుంది.  


దీపాలార్పి పడకింటిలోకి నడుస్తూ

చిరుకాంతి కోసం ఫోన్ తడుముకుంటున్నప్పుడు

నా స్పందన కోసం నువ్వక్కడే

ఓ ప్రశ్నార్థకమై ఎదురుచూస్తూ కనపడతావు

నా చీకటి క్షణాల్లోకి మళ్ళీ

బుల్లిలాంతరు వెలుగు తోసుకొస్తుంది.

మూతలు పడుతున్న రెప్పల వెనుక, నీతో

మరో సుదీర్ఘ సంభాషణ మొదలవుతుంది.  

                                                                                                        * తొలిప్రచురణ : ఆంధ్రజ్యోతి వివిధలో..


నెమలీక

  "అరుణాం కరుణాం తరంగితాక్షీం.." శారద నవరాత్రులు మొదలుకాగానే దహరాకాశంలో ల.లి.త అన్న మంత్రాక్షరాలు నక్షత్రాల్లా మెరుస్తూ కనపడతాయి. ...