పలుకుసరులు (చిన్నపిల్లల కోసం తెలుగు పద్యాలు)

ఇంట్లో పసివాళ్ళుంటే కాలమెట్లా పరుగులు తీసేదీ తెలియను కూడా తెలియదు. వాళ్ళ చివురు ఎరుపు పాదాలను బుగ్గలకు ఆన్చుకుని ఆ మెత్తదనానికి మురిసిపోవడాలూ, ఇంకా తెరవని గుప్పిళ్ళలో వేలు ఇముడ్చుకుని మైమరచిపోవడాలూ, పాలుగారే చెక్కిళ్ళనూ, పాలు కారుతుండే పెదవి చివర్లనూ చూస్తుండిపోవడాలూ ..వీటిలో పడితే చూస్తూ చూస్తూండగానే రోజులు వారాలు, వారాలు నెలలూ అయిపోతాయి. బోర్లాపడితే బొబ్బట్లు, పాకితే పాయసాలూ, అడుగులకు అరిసెలు, పలుకులకు చిలకలూ – దివ్యంగా వాళ్ళ పేరన పంచుకు తినడాలైపోతాయి. పొత్తిళ్ళలో పడుకుని అమ్మ చెప్పే కథలన్నింటికీ ఊఁ కొట్టడాలతో, తొట్టిగిలకలకేసి కాళ్ళను విసురుతూ ఉక్కూ ఉంగాలతో, ఉంగరాల జుత్తు మీద అందీ అందని చేతులు జోడించి “ఓవిందా” పెట్టడంతో, అత్తా తాతా అమ్మా నాన్నా..బోసి నవ్వులు, బుజ్జి బుజ్జి మాటలతో తోసుకుంటూ తోసుకుంటూ ఏడాది రివ్వున గడిచిపోతుంది.
ఇదిగో..ఈ ఏడాది నుండీ రెండేళ్ళ కాలం భలే గడ్డు కాలం. ఇంకా నడక కుదురే రాలేదని మనమొక వంక బెంగపడుతోంటే, వాళ్ళు మాత్రం అన్ని దిక్కుల్లోనూ పరుగులు తీసి గుండెల్లో రైళ్ళు పరుగెత్తిస్తారు. వాళ్ళ అత్తిరిబిత్తిరి మాటలు అర్థమయ్యే లోపే ఇంకో పది ప్రశ్నలు మన దోసిట్లో పోస్తారు. ఆ వయసులో బట్టలు ఇట్టే పొట్టైపోయి నెల తిరిగేసరికి మరిక వాడటానికి వీలుకానట్టు, వాళ్ళకు నేర్పేవి కూడా ఇట్టే పాతబడిపోతునట్టు ఉంటాయి. ఏది చెప్పినా కళ్ళింతలు చేసుకు వినే వాళ్ళ ఆసక్తీ, ఎలా చెప్పినా ఇట్టే నేర్చుకుని వాళ్ళలో వాళ్ళే చెప్పుకుంటూ ఇల్లంతా తిరుగుతూ ఆడే పద్ధతీ చూస్తే, రోజూ రాత్రి వేళ మనమూ వాళ్ళ కోసం ఏదో ఒక హోంవర్క్ చేసి తీరాల్సిందేనన్న నిర్ణయానికి వచ్చేస్తాం.
కానీ, ఏం చెప్పాలి? వాళ్ళకి ఏమీ తెలియవు కాబట్టి ఏమైనా చెప్పచ్చు కానీ, అన్నీ రుచులనూ పరిచయం చేసే వయసు కాదు. కనీసం రెండేళ్ళైనా వస్తే, “నీ పాద కమల సేవయు..” అంటూ ఓ దణ్ణం పెట్టుకుని, భాగవత పద్యాలో, శతక పద్యాలో, శ్లోకాలో మొదలెట్టవచ్చు కానీ..ఈ లోపో?
అదుగో, అప్పుడు తెలుస్తుంది తంటా! మనకసలు తెలుగులో ఈ వయసు వాళ్ళకు నేర్పేందుకు ఏం ఉన్నాయి?
“తారంగం తారంగం” అంటూ వాళ్ళ చిన్మయ రూపాన్ని చూస్తూ చెప్పినంత సేపు పట్టదు, చిద్విలాసంగా నవ్వుతూ వాళ్ళు దాన్ని అందిపుచ్చుకోవడానికి. అటు పైన “చేత వెన్నముద్ద” చేతిలో పెడతామా, గుటుక్కున మింగేస్తారు. “చందమామ రావె” అంటూ రాత్రిళ్ళైతే రామకథను కూడా గరిపి జోకొడతామనుకోండీ! “బుజ్జి మేక బుజ్జి మేక ఏడకెళితివీ..” అంటూ రెండు చేతులతో అమాంతం ఎత్తుకుని గాలిలో ఊయలూపబోతే, తోటమాలి వస్తున్నట్టే దూకి తుర్రుమంటారు వాళ్ళు. ఈ లోపు తొలకరులు పడితే వానావానా వల్లప్పా అంటూ వాకిలంతా చుట్టబెడతారు కూడా.
“ఒప్పులకుప్పా వయారి భామా” నాకు వెగటుగా అనిపిస్తుంది ” రోట్లో తవుడు, నీ మొగుడెవరు” అన్న మాటలూ చంటివాళ్ళ నోట్లో వినడానికి ఎబ్బెట్టుగా అనిపిస్తాయి. “బుర్రు పిట్ట బుర్రు పిట్ట” పాటతోనూ ఇలాంటి ఇబ్బందే. చంటిపిల్లలకి “మామ తెచ్చిన మల్లెపూలు ముడవనన్నది” అన్న సంగతెందుకో, కోరి వాళ్ళకి మొగుడి చేత మొట్టికాయ తినేవాళ్ళ గురించి నేర్పడమెందుకో, అందులో సరదా ఏమిటో అస్సలు అర్థం కాదు. పాడబుద్ధీ కాదు, పిల్లలకు నేర్పబుద్ధీ కాదు.
ఇట్లాంటి ఆలోచనలతో, కొన్ని మంచి తెలుగు పాటలు, పద్యాలు, సరదాగా సాగే వాటి కోసం చూస్తూన్నప్పుడు, మిత్రులొకరు ఒక పుస్తకం పంపారు. పారనంది శోభాదేవి గారు వ్రాసిన ఈ చిన్నపిల్లల పద్యాల పుస్తకం పేరు “పలుకుసరాలు”.
చూడగానే పిల్లలకు నేర్పాలనిపించేలా, కొన్ని పద్యాలు చాలా బాగున్నాయి. తేలిక పదాలతో వెనువెంటనే ఆకట్టుకున్నాయి.
మచ్చుకి కొన్ని:

సెనగ బెల్లపచ్చూ
తినగ తినగ హెచ్చూ
చిన్ని పొట్ట నొచ్చూ
డాక్టరపుడు వచ్చూ
చేదు మాత్రలిచ్చూ”
అలాగే ఆటల్లో ఆటగా తెలుగు అంకెలు కూడా నేర్పేయవచ్చు
“ఒకటీ రెండూ మామిడిపండూ
మూడూ నాలుగూ పారా పలుగూ
ఐదూ ఆరూ కొబ్బరి కోరూ
ఏడూ ఎనిమిది పాకం చలిమిడి
తొమ్మిదీ పదీ లడ్డూ బూందీ”
అలాగే “ఎవరా పాప” కూడా ముద్దుగా ఉంది.
చెంపకు చారెడు ముద్దుల పాపా
పొంగిన బూరెల బుగ్గల పాపా
చిట్టీ చిట్టీ నడకల పాపా
నవ్వుల పువ్వుల వెన్నెల పాపా”
ఆ పాప ఎవరో కనుక్కోమనడం, అమ్మ చెప్పననడం – ఊహ అందంగా ఉంది. ఎత్తుకుని పిల్ల చెంపలను చెంపలకానించుకున్న బొమ్మ అందంగా అదే పేజీలో అమరిపోయింది. ఆడపిల్లల అమ్మలందరూ హాయిగా నేర్పుకోగలిగిన మరొక ముచ్చటైన పద్యం “పావడా”. 
పుస్తకంలో ప్రాసలు మరికాస్త అందంగా అమరితే బాగుండని అనిపించింది. కొన్ని పద్యాలు మరీ పెద్దవైనాయి. అవి నేర్పడం పెద్దవారికీ, అంత పద్యాన్నీ వల్లె వేసి ఆటగా చెప్పుకోవడం పసివారికి, ప్రయాసవుతుంది. ఇట్లాంటి పుస్తకాలకి అటువంటి లక్ష్యం ఉంటుందని ఊహించలేం కనుక, ఆ పెద్ద పద్యాలను మినహాయించి ఉండవచ్చుననిపించింది. పుస్తకానికి పేరుగా పెట్టిన “పలుకుసరులు” పద్యం నిరుత్సాహపరిచింది.  ఎక్కువ పద్యాల్లో పిల్లలు రోజువారీ జీవితాల్లో చూసే వాటిని చొప్పించడం బాగుంది. ఆ పదాలు దొర్లినప్పుడల్లా పిల్లలకు ఒక కుతూహలపు చూపుతో వాటికి చెవులప్పగిస్తారు. అలాగే, వీలైనన్ని జంతువులూ, పిట్టలను  పద్యాల్లో ప్రవేశపెట్టడం కూడా పిల్లల ఆసక్తుల పట్ల రచయిత్రికి ఉన్న గమనింపుని పట్టి ఇస్తాయి. పుస్తకం పొడుగుతా, ఒక్క పద్యంలో పిల్లల పేర్లకు మినహాయిస్తే, ఒక్క సంయుక్తాక్షరమూ పడకపోవడం గొప్ప తెరిపినిస్తుంది. ఈ విషయంలో రచయిత్రి శ్రద్ధకు అభినందనలు.
ఐదేళ్ళ లోపు తెలుగు పిల్లలకు లేదా ఆ వయసు పిల్లలున్న పెద్దవాళ్ళకు, ఇలాంటి పుస్తకాలు బహుమతిగా ఇస్తే బాగుంటుంది. రిటర్న్ గిఫ్ట్‌ల జాడ్యం దండిగా అంటుకుపోయింది కనుక, పిల్లలకు ఈ తరహా పుస్తకాలిస్తే అవే చేతులు మారి పద్యాలు నోళ్ళల్లో నానుతుంటాయి. ఐ.పాడ్ లేనిదే అన్నం తినమని మొండికేస్తున్న పిల్లలకూ, అది ఇస్తే తప్ప అన్నం పెట్టలేని అమ్మలకూ ప్రయత్నిస్తే ఇలాంటి పుస్తకాలు, ఈ కొత్త రాగాల్లోని కొత్త పద్యాలు, కనీసం కొన్ని పూటలకైనా ప్రత్యామ్నాయంగా నిలబడగలవు. కొత్తదనాన్ని పిల్లలు ఆహ్వానించినంత సాదరంగా మనం ఆదరించలేం. ఈ సాహిత్యం వాళ్ళది కనుక, వాళ్ళకు అందజేసే బాధ్యతొక్కటీ మనది.
*తొలిప్రచురణ: పుస్తకం.నెట్ లో..

పారనంది శోభాదేవి, “పలుకుసరులు”,
వెల: 65/-,
మంచి పుస్తకం ప్రచురణలు,

ఫోన్: 9490746614

మే రెండో ఆదివారం వంకన..

బాగా ఇష్టమైన వాళ్ళను కళ్ళు మూసుకుని ఊహించుకుని వెనువెంటనే చూడటం దాదాపు అసాధ్యమనీ, వాళ్ళలా కనపడాలంటే, వాళ్ళతో గడిపిన క్షణాల్లో బాగా ఇష్టమైన సందర్భాలను తల్చుకుంటూ, కెమెరా ఫోకస్ మార్చినట్టు మెల్లిగా వాళ్ళ మీదకు చూపు మరల్చుకోవడమొక్కటే మార్గమనీ, ఒకసారెవరో చెప్పారు.
ఆ ఆటలో నిజానిజాలు నాకూ తెలియవు కానీ, అలా అమ్మను గుర్తు చేసుకున్నప్పుడల్లా ఫ్లాష్‌కార్డ్స్‌లా గుర్తొచ్చే జ్ఞాపకాలైతే కొన్ని ఉన్నాయి.
*
చిననాటి ఉదయాలన్నీ దాదాపు ఒకే విధంగా గడిచేవి. గట్టిగా హారన్లు మోగిస్తే వినపడే ఐదో నంబరు రూట్‌లోని వాహనాల రొద, గాలికి ఎగిరే గుమ్మం దగ్గరి కర్టెన్లను దాటుకుని లోపలికి రానే వచ్చేది. తెలవారుతూండగానే వచ్చే నారాయణ (సూర్యుడు కాదు, మా చాకలి) సందులో పంపు దగ్గర బట్టలు బాదుతూ ఉండేవాడు. కుకర్‌లు చుయ్ చుయ్ మంటూ ఈలలు వేస్తూనే ఉండేవి. మూడు ఈలల లెక్క మా ఇంట్లో ఎన్నడూ లేదు, సరిగా పని చెయ్యవని మేమనుకునే ఆ కుకర్ ఈలల లెక్కేమిటో మా అమ్మకొక్కతికే తెలుసు. గిన్నెలు, గరిటెల చప్పుళ్ళు అవిశ్రాంతంగా వినపడుతూనే ఉండేవి. ఆకుకూరలమ్మొచ్చే వాళ్ళు బుట్టలతో గుమ్మాల ముందు ఆగి పేర్లన్నీ ఏకరువు పెడుతుండేవారు. పాలవాళ్ళో, మరొకళ్ళో, ఏదో ఒక ఇంటి ముందు నుండీ పిలుపులూ, వాటికి సమాధానాలూ సందళ్ళతో, ఉదయాలెప్పుడూ మోయలేని హడావుడితోనే ఉండేవి.
ఇంతటి రసాభాసలో వంటింటి గుమ్మం దగ్గర, కత్తిపీట మీద కూర్చుని ముక్కలు తరిగిపోస్తూ, నేను పొద్దున్నుండీ చదివినవన్నీ అప్పజెప్పించుకునేది అమ్మ. నేను గొంతెత్తి అన్నీ చెప్పడం, తను వింటూ సరిదిద్దడం, వెనుక వెనుక తిరుగుతూ, పొయ్యి పక్కకెళ్ళి నిలబడితే, పోపు చిటపటామంటుదని చేయి చాపి తానడ్డుండటం..మొత్తం పాఠమంతా చెప్పేస్తే తన తడి చేతులంటకుండా నన్నే ముందుకు వంగమని ముద్దీయడం..
*
చాలా చిన్నప్పుడు, అమ్మ బెజవాడ పక్కనున్న నిడమానూరులో పని చేస్తున్నప్పుడు, బడికీ మా ఇంటికీ చిన్న బల్లకట్టు దూరం మాత్రమే ఉండేది. సాయంకాలాలు నేను ఆ స్కూల్‌గ్రౌండ్‌లోకి పరుగు తీసి ఆడుకునే వేళల్లో, దూరంగా ఒక మూలకి ఉన్న కోర్టులో టీచర్లు బాడ్మింటనో టెన్నికాయిటో ఆడుతూ కనపడేవారు. కొంగులు నడుం చుట్టూ తిప్పుకుని కోర్ట్ అంతా చకచకా పరుగులెడుతూ వాళ్ళాడుతుంటే, అంత పెద్ద గ్రౌండ్‌లో ఏ మూలనున్నా వాళ్ళ అరుపులు, కేరింతలు వినపడేవి. సంజెకెంపులు ఇక మొదలవుతాయనగా నేను దుమ్మోడుతోన్న బట్టలతోనే స్టాఫ్‌రూంకి వెళ్ళి బ్యాగ్ తెస్తే, అదే గుర్తుగా తాను కోర్ట్ నుండి బయటకు వచ్చేది. ఐదంటే ఐదే నిముషాల్లో ఇల్లు చేరేవాళ్ళం. తాళం తీస్తుండగానే మా ఆకలి కేకలు మొదలయ్యేవి. మాతో పాటే కాళ్ళు చేతులూ కడుక్కునే అమ్మ, మేం సర్దుక్కూర్చునేలోపే పొద్దుటి అన్నంలో పులిహోర పోపు కలపడమో, ఓ ఆవకాయ ముక్కతో దోశలో చపాతీలో, జీలకర్ర, ఉల్లీ,పచ్చిమిర్చీ వేసి పొద్దుటి ఇడ్లీపిండితో ఓ దిబ్బరొట్టో సిద్ధం చేసి చేతిలో పెట్టేది.
నారింజ రంగు ఆకాశం, విశాలమైన అరుగు మీద అక్కా, నేనూ తగువులాడుకుంటూ తినడం, వెనుక విశ్రాంతిగా టీ తాగుతూ పొద్దున వదిలేసిన పేపర్ చదువుతూ అమ్మా...
*
తాను గుంటుపల్లి్‌లో పని చేసేప్పుడు, ఒక్కోసారి సాయంకాలాలు ఇద్దరం బస్సులో కలిసేవాళ్ళం. నా చేతిలోని వైరు బుట్ట, భుజాల మీది బ్యాగు అందుకుని, నన్ను పక్కన కూర్చోబెట్టుకునేది. సున్నబ్బట్టీల దగ్గర బస్సు దిగితే, ఓ ఐదూ పది నిముషాల నడక మా ఇంటికి. కూరల కొట్లో కావాల్సినవి సంచీలో వేయించుకుని, వైరు బుట్ట ఊపుకుంటూ బళ్ళో కబుర్లు చెప్పుకుంటూ, ఒక్కోసారి ఏమీ మాట్లడుకోకుండానూ - నేను గబగబా నాలుగడుగులు వేసినప్పుడల్లా నన్ను తన ఎడమవైపుకు తెచ్చుకుంటూ నా దగ్గరికి వస్తూ -
సైకిళ్ళూ, స్కూటర్లూ, స్కూల్బస్సులూ, సిటీబస్సులూ, అన్నీ రయ్యిరయ్యిన పోయే ఆ చిన్న రద్దీ రోడ్డు మీద, ఒక నిలువు గీత గీసి అది మా ఇద్దరికీ రాసిచ్చినట్టు, తానూ-నేనూ..
*
చిన్నప్పుడు బాగా దెబ్బలు పడేవి నాకు. అన్నం తినలేదనే ఎన్నో సార్లు..
ఎనిమిది దాటేదాకా ఇడ్లీలను ముక్కలుముక్కలుగా తుంచీ, పాలను చుక్కకొక్కటిగా ఉన్న నాలుగు కుండీల్లోనూ, తులసి మొక్కలోనూ వొంచీ (తప్పే..అప్పుడు తెలీదు..) ఐ.టి.ఐ గ్రౌండ్‌లోకి అరటిపళ్ళని విసిరేసి (ఈ పాపం అప్పుడే పండిపోయి, జన్మభూమి కింద ఊరంతా ఊడ్చి వచ్చేవాళ్ళం  ) ఏవేవో తిప్పలు పడుతుండేదాన్ని.
ఎనిమిందింపావు దాకా "అయిందా?" "తిన్నావా?" "నే వచ్చానంటే వీప్పగిలిపోతుంది.." "కానీయాలి త్వరగా.." - ఇట్లా ఆ గదిలో నుండి ఈ గదిలోకి తిరుగుతూ అమ్మ అరిచే అరుపులు చెవిన పడుతూనే ఉండేవి. అయినా ముద్ద దిగేది కాదు. చివరికి ఉరిమి ఉరిమి చూస్తూ నా మీదకొచ్చి, ఆ ఇడ్లీ ముక్కల ప్లేటు సింక్‌లో పడేసి, అప్పుడే దించిన అన్నంలో తోటకూర పప్పు, చారెడు నెయ్యి వేసి కలుపుతుంటే, ఆ అన్నం మెతుకుల వేడి అమ్మ వేళ్ళ మీదే చల్లారి నా నోట్లో గోర్వెచ్చని ముద్ద జారేది.
నేనలా మొండి వేషం వేసిన ప్రతిసారీ, చల్లారిన కాఫీ గొంతులోకి వొంపుకుని పరుగు తీసే అమ్మ...
*
గన్నవరం జిల్లా పరిషద్‌ హై స్కూల్‌లో లో రిటైర్మెంట్. మైక్ ముందు నిలబడి ముప్పయ్యారేళ్ళ ఉద్యోగ జీవితాన్నీ, దానిని ఒరుసుకుంటూ పోయిన ఉద్యోగపరమైన అనుభవాలనీ, జ్ఞాపకాలనీ, నింపాదిగా చెప్పుకుపోతోంది. నీరెండలో పద్ధతిగా బాసెంపట్టు వేసుకుని కూర్చున్న వందల మంది పిల్లలకు వెనుకగా నిలబడి, ఫొటోలు తీసుకుంటున్నాను. సభ ముగిసింది. పూలదండలు చేతుల్లోకి మార్చుకుంటూ స్టేజ్ దిగి వస్తోంది, అమ్మని అందుకుంటూ అక్క. తరువాతి ప్రోగ్రాం వివరం చూస్తూ, చెబుతూ నానగారు. ఓ తొమ్మిదో తరగతి పిల్లవాడికి ఏం తోచిందో..పరుగు పరుగున దగ్గరకు వెళ్ళి చేతులు కట్టుకుని మాట్లాడుతున్నవాడల్లా ఉన్నట్టుండి ఒక చేత్తో కళ్ళు రుద్దుకుంటూ బావురుమన్నాడు.
కెమెరా అసమర్థత అర్థమైన క్షణం...వాళ్ళిద్దరినీ దూరం నుండి చూస్తూండిపోయాను.
ఏం జరుగుతోందో అర్థం కాక అవాక్కై, అంతలోనే బిగ్గరగా నవ్విన అమ్మ...
*
జ్ఞాపకమున్న ప్రతి సందర్భం వెనుకా, నాకూ అబ్బితే బాగుండనుకునే గుణాలున్నాయి, నిర్లక్ష్యం చేయకూడదని తెలీక చేసిన తప్పులున్నాయి. అమ్మంటే ఓపికనీ, అమ్మంటే సహనమనీ, అమ్మంటే ఆకలెరుగనిదనీ, విశ్రాంతి కోరనిదనీ అందరిలాగే అమాయకంగా నమ్మిన అబద్ధాలున్నాయి. ఆ అమాయకత్వాన్ని క్షమించిన అమ్మ దయ ఉంది.. మన పశ్చాత్తాపం, మన క్షమాపణలు అమ్మ కోరదేమో కానీ, కాలం చెవులు మెలివేసి మరీ నేర్పిస్తుంది. చెప్పిస్తుంది.
అమ్మకు కోపం తెలీదని కాదు. తన మౌనంతోనే మనం తలపడలేని యుద్ధం చెయ్యగలదని తెలీకా కాదు. "చెంపకు చేయి పరంబగునపుడు కంటికి నీరు ఆదేశంబగు.." అన్న సూత్రం వంటబట్టిస్తే మిగిలినవన్నీ నేర్పడం తేలికని తెలియనిదనీ కాదు. కానీ, జ్ఞాపకంగా ఇవి మాత్రమే ఉండే బాల్యాన్ని ఇవ్వనందుకు అమ్మకు ఆలింగనాలు.
ఏపూటకాపూట మారిపోయే తెలిసీతెలియనితనాల లెక్కలు పక్కనపెడితే, ఊహ తెలిసిన నాటి నుండీ, ఇప్పటి దాకా, "ఇది మాత్రం నిజం" అనిపించిందేమైనా ఉందా అంటే..ఉంది.
అది, అమ్మ ఇచ్చే ధైర్యమే ఇప్పటికీ నా సంతోషానికి మొదటి మెట్టవడం.
అమ్మ సంతోషమే నా ధైర్యమవడం!
Happy Mother's Day!!  

ఈ చలి ఉదయం..

చుక్కలు పొడిచిన నొప్పిని వెన్నెల నవ్వుల మాటున భరించే రాతిరి, సౌందర్యవతి, ప్రేమమూర్తి అయిన రాత్రి, సోమరిగా కూలబడిన నన్ను ఊరడించాలని చూసీ చూసీ అలసిపోయింది. తన కోమలశీతలస్పర్శ నా నుండి దూరం జరిగిపోతోందన్న స్పృహ కలిగేసరికే ఆలస్యమైపోయింది. తన నీలోత్తరీయాన్ని నా వేలికి ముడివేసి, ఆమె వెళ్ళిపోయింది. నీడలునీడలుగా కొన్ని మాటలింకా ఇక్కడే తచ్చాడుతున్నాయి. నీటిబుడగల్లాంటి కలల్లో నిజాన్ని వెదుక్కునే పనిలో పడ్డ నన్ను కాలం ముల్లులా గుచ్చి మేల్కొల్పుతుంది. పల్చని పసుపు వెలుతురు కూడా కళ్ళకు భారమైపోతుంది. వసంతోత్సవైశ్వర్యం పొందకుంటే నిరుపేదలేనన్న మాటలు తల్చుకుని, బెంగటిల్లే హృదయం బయటకు చూస్తుంది. ఇంకా రాలని మంచుముద్దై శిశిరం అద్దపు తలుపుల అంచులను పెనవేసుకుని నిద్రిస్తూనే ఉంది. లేఎండ పొడకు మెల్లిగా కరిగిన మంచుపొర ఒకటి ఎండుకొమ్మని వెలిగించి జారిపోతుంది. రాదారుల మీద ఉప్పురాళ్ళనూ మంచురవ్వలనూ వేరు చేసి చూడలేని చూపు నిశ్చలత్వాన్నెరుగని లోలకమై కదిలి అలసిపోతుంది. బాహ్యస్పృహని వదిలించుకుని సౌందర్యంలో లీనమైపోలేని శాపంతో, వచ్చేపోయే వాహనాల వెలుగుల్లో చిక్కుపడి ఆలోచన కదిలిపోతుంది. విసురుగా తగిలి, అద్దాలను ఊపేస్తుంది గాలి. కంపించీ కుదురుకునే హృదయం పట్టుబడని రహస్యాల కోసం ఊపిరి బలంగా తీసుకుంటుంది. చూపుడువేలితో అద్దాల మీద దారులు గీసుకుని, ఆకశపు  సౌందర్యం ఆ హద్దులు దాటి విస్తరించడాన్ని చూపులతో వెంబడిస్తుంటాను. అంతూదరీ లేని అందమంతా సొంతమయ్యీ కానట్టుంటుంది. ఆగీఆగి ఉబికే ఆనందం ఏ దిక్కు నుండి వస్తుందో నాకే అర్థం కాకుండా ఉంది. నీకూ ఈ పద్యమర్థం కాకుంటే, ఈ చలి ఉదయంలో తలుపులు తీసి, నిన్ను నా పక్కకు ఆహ్వానించడం వినా మరేమీ చెయ్యలేను. ఎందుకంటే, ఈ ఉదయం నాకున్నదంతా ఈ చిన్ని అద్దపు తునక! దీని మీద నీకోసమేమీ ఈవేళ రాయలేనిక!

ఈ నెల ఈమాట సంపాదకీయం గురించి:


"సాహిత్యాన్ని ప్రక్రియల పావురాల గూళ్ళల్లో పెట్టే ధోరణి కొంతైనా పోతుందని" ఈ నెల ఈమాట సంచికలో వచ్చిన రచనలన్నింటికి labels/Tags తీసేసి ప్రచురించారు. ఇలా చెయ్యడం వల్ల, రచనను రచనగా చూడటం అలవాటవుతుందన్న ఆశ ఉందని కూడా చెప్పారక్కడ.
నిజంగానే కొన్ని రచనలను చదివినప్పుడు, వీటిని కథ అని ఎందుకు అన్నారు/ వీటిని కవితగా ఎందుకు ప్రచురించారు అని సందేహం కలుగుతూ ఉంటుంది. రచనల నాణ్యతతో పాటు, కొత్తగా కనపడ్డ ప్రతిదానికీ మనసు అంత తేలిగ్గా అలవాటు పడకపోవడమొక కారణం. స్వాతి కినిగె్‌లో అనుకోకుండా రాసే రోజుల్లో, మొదటి నెలల్లో "మీరేదో సగం సగం రాస్తున్నట్టు ఉంది, అవి కథలు కదా, ఇంకాస్త పొడిగించి రాయండి, ఇంకొంచం స్పష్టంగా రాయండి" - అని గొడవపడటం నాకింకా గుర్తుంది. కానీ, ఆ శీర్షిక ముగిసేవేళకి అవి నాకు ఉన్నవున్నట్లుగానే ఎంతగానో నచ్చాయి. ఆ చెప్పీచెప్పనితనం, కథకీ కవిత్వానికీ మధ్య ఊగిసలాడే గుణం ఆ శీర్షికని క్రమం తప్పకుండా చదివేలా చేశాయి. అదే శీర్షికతో అంతకు మునుపే నందకిశోర్ "నీలాగే ఒకడుండేవాడు" పుస్తకంలో ఒక ప్రత్యేక భాగాన్ని ప్రచురించినప్పుడు, దాన్ని కవిత్వంగా చూసేందుకు మరో ఆలోచన లేకుండా సన్నద్ధంగా ఉండటం, దాన్ని మొదటే "కవిత్వం"గా చేతుల్లోకి తీసుకోవడమేనా? అని ఇప్పుడు ఆలోచిస్తున్నాను. "నేనొక కథ చెప్తానిప్పుడు/రాశాను" అని చెప్పి మరీ చదివించే కొందరి కథల్లో ఆ వాక్యమే మొదటి ఇబ్బందిగా ఉండిపోవడం నాకైతే చాలా సార్లే అనుభవం. బ్లాగుల్లో చాలా కాలం రాసినవాళ్ళు, తరచుగా వాడే మాట ఒకటుండేది -"ఇది కథగా రాయాల్సిందండీ, దీన్ని ఇలా వదిలేశారేమి?" అన్నది. ఆ మాటను చాలాసార్లు ఆ రచనకు పొగడ్తగానే వాడేవాళ్ళు తప్ప, నిజంగా ఏవో మార్పులు చేసెయ్యమన్న అర్థంతో కాదు. "కథ" అన్న పేరు తగిలించి ప్రచురించమన్నది మాత్రమే చాలామంది సలహా. ఒక రచనను ఏ చీటీలూ లేకుండా చదివి అభినందించేశాకా, దాన్ని పాఠకులే ఒక ప్రక్రియగా గుర్తుపట్టాకా, మళ్ళీ దాన్ని పనిగట్టుకుని ఒక అరలోకి తొయ్యాల్సిన పనేముంది?
చాలా స్పష్టంగా ఇది కథ/వ్యాసం/కవిత్వం అని గుర్తుపట్టగలిగేలా ఉండే రచనలు కొన్ని ఉంటాయి. వాటిని పక్కనపెడితే, అసలు రచనలకు ఈ పక్రియలన్న పేర్లు పెట్టడం బొత్తిగా అనవసరమనీ, పెట్టకపోతేనే బాగున్నదనీ నాకు బలంగా అనిపించేలా చేసిన రచన: నేను ఈ మధ్యనే చదివిన "రియాలిటీ చెక్". ఆ పుస్తకం గురించి రాస్తూ, అరవై భాగాలుగా సాగిన ఆ విడి విడి రచనలను కథలనాలా వద్దా? అన్న మాట దగ్గరే నేనెంతో ఆలోచించాల్సి వచ్చింది. పరిశీలనా వ్యాసాలు అన్న మాట వాడాను కానీ, ఎన్నో భాగాల్లో జీవిత చరిత్రలే ఉన్నాయి. మనం అర్థం చేసుకోవాల్సిన మనుష్యుల కథలున్నాయి. తెలంగాణా వంటల గురించి రాసిన భాగమొక్కటీ నాకు నచ్చలేదు, అది ఆ పుస్తకంలో లేకుంటే బాగుండనిపించింది, నిజానికి ఇమడలేదనిపించింది. దానిని రిపోర్ట్ అనాలేమో అనిపించింది. అలా వేరే పేరు స్పురించడంతోనే దానిని వేరుగా చూడటం మొదలైంది. ఏ రచన కా రచన ఒక "సర్ప్రైస్ ఎలిమెంట్" ని మోసుకుంటూ వచ్చినందుకే ఈ పుస్తకం నాకింత నచ్చిందని చెప్తున్నా, ఇందులో కొన్ని కథలు అని నేను ఏ ప్రయత్నమూ లేకుండానే గుర్తుపట్టగలిగాను. అదే నేను, మళ్ళీ ఇదే రచయిత "చింతకింది మల్లయ్య" కథల సంపుటిగా ప్రచురిస్తే, అందులో "శ్రీమతి దినచర్య" ని చదివి, ఇదేదో రియాలిటీ చెక్‌లో ఉంటేనే బాగుండేది, కథలా అనిపించడం లేదనుకున్నాను. ఈయన రాసేవే మళ్ళీ ఈమాటలో "స్వగతం" శీర్షికన వస్తోంటే, ఆ label ఎంత చప్పగా ఉందో అని ఎప్పుడూ నిరుత్సాహపడిపోతుంటాను. అలా చూస్తే, ఈ పేర్లూ, వీటితో ముడిపడిన మన అంచనాలూ మన పఠనానుభవం మీద చూపిస్తోన్న ప్రభావాన్ని పూర్తిగా విస్మరించనూ లేమనిపిస్తోంది. ఇంతేనా, లేదూ, ఒక పత్రిక లేదా పుస్తకంలో ప్రచురణలంటే మనకున్న గౌరవమూ, అవి కొన్ని ప్రమాణాలని అందుకోవాలని మనకున్న ఆశా, అక్కడి రచనలను అతిగా పరీక్షించేలా చేస్తున్నాయా? ఫేస్‌బుక్‌లోనో, బ్లాగులోనో, అరకొర వాక్యాలైనా ట్విటర్‌లోనో రాస్తున్నప్పుడు, చదువుతున్నప్పుడు మనమింతగా రచనా ప్రక్రియల పేర్లని గమనిస్తున్నామా, అవీ ఇలా కొన్ని ప్రమాణాలతో ఉండాలని అనుకుంటున్నామా? నేనైతే అనుకోను, బహుశా అందుకే, ఈ ఈ మాధ్యమాల్లో రచనలని ఇంకా ఇష్టంగానే చదువుకుంటాను కూడా. చాలాసార్లు, వీటిలో నిజాయితీ కూడా నచ్చుతుంది, ఒక అనుభవాన్ని ఒక రచనాప్రక్రియగా మార్చడంలో జరిగే చిన్నపాటి కల్తీని దాటుకుని వచ్చి మనముందు ఉన్నందుకనుకుంటాను. సౌమ్య రాసిన మెట్రోకథల్లో ఒక కథలో, రెండు బోగీలు కలిసే ఇనుపచప్టా మీద కూర్చుంటే అలల దగ్గర కూర్చున్నట్లుందని అంటాడొకబ్బాయి. ఆ ఎపిసోడ్ ఎంత ఇష్టంగా, ఆశ్చర్యంగా, దిగులుగా చదువుకున్నానో. ఈ కథలకి పేర్లు కూడా పెట్టలేదామె.
ఈమాట ప్రయోగం వెనుక ఉన్న ఆలోచన నచ్చింది. పోతే, ఎక్కడైనా, ఎప్పుడైనా మనం దేన్నైనా సర్దుకునేది వీలు కోసం. వెదుక్కుంటే తిరిగి తేలిగ్గా అందుకోవడం కోసం. నెల గడిచాకైనా, వీళ్ళు ఈ నెల రచనలకు చీటీ తగిలించి దాస్తారా లేక సంచికను సంచికగానే చదువుకోమంటారా చూడాలి. 

ఉగాది శుభాకాంక్షలు

బాగా చిన్నప్పుడు, ఉగాది రోజు ఏం చేస్తే, ఏడాది పొడుగూతా అదే మళ్ళీ మళ్ళీ జరుగుతుందనే నమ్మకం గట్టిగా ఉండేది. ఆ రోజు బాగా శ్రద్ధగా చదువుకుంటే, ఏడాదంతా అంతే శ్రద్ధగా చదువుకోవచ్చుననమాట. ఆ రోజు నవ్వుతూ ఉంటే, ఏడాదంతా సంతోషమే. ఆ రోజు అల్లరి చేసి తన్నులు తింటే, ఇదీ పూటపూటా జరిగే వ్యవహారమయిపోతుందన్నమాట. ఒక్క రోజుతో ఏడాది కాలాన్ని కట్టెయ్యడమనమాట! ఎంత తేలిక! ప్రయత్నమూ అక్కర్లే, ప్రాయశ్చిత్తమూ అక్కరలే! ఇంకొంచం పెద్దవాళ్ళమయ్యాక, ఆ రోజు చిన్నపాటి FriendshipDay కూడా అయింది. ఇష్టమైన వాళ్ళందరినీ, ఫోనులోనో, విడిగానూ, కుదిరితే రెండు రకాలుగానూనో కలుసుకోవాలి, రోజూ చెప్పుకునే కబుర్లే అయినా చెప్పుకోవాలి. అదొక కనపడని వాగ్దానం. నమ్మకంలా కనపడే ఇష్టం. చిరుచేదులు తగిలిన ఏడాదుల్లో ఎప్పుడైనా ఈ నమ్మకాలను ప్రశ్నించాలనిపించేది కానీ, మొత్తంగా చూస్తే మటుకు నాకిది ఇష్టంగానే ఉండేది. ఈ ఏడు రుచికరమైన ఉగాది పచ్చడి రహస్యం కూడా తెలిసినట్టే ఉంది :) (మావిడి ముక్కలు తరుగుతూ, పక్కింటి మామ్మగారి కొమ్మకున్న వేప పూవు దూసి తెమ్మంటే కొమ్మలు విరగొట్టుకు తెచ్చి, ఉఫ్ఫ్ ఉఫ్ఫ్ అని ఊదుతూ తెలతెల్లని లేత పూరేకులు విదిల్చినప్పుడు తెలీలేదు గానీ, డాలర్లు పోసి కొన్న వేపమండల్లో పూవెక్కడా అని వెదుకుతుంటే ఇంకా చాలా రహస్యాలే తెలిసాయ్ ;) ) 
సరే, మన ఊహలని కదిలించడానికీ, కలవరపెట్టడానికి, చుట్టూ ప్రపంచం ఏదో కుట్ర పన్నుతోందని అన్ని దిక్కుల నుండీ అందరూ వాపోతున్న ఈ రోజుల్లో - ఒక్క రోజంతా మనం ఎలా అనుకుంటే అలా ఉండగలమన్న నమ్మకమూ, అవకాశమూ ఇచ్చే ఉగాది మంచిదే కదా! ఏడాదంతా సాగబోయే స్నేహానికి నా తరఫు మొదటిమాటగా - అందరికీ హృదయపూర్వక ఉగాది శుభాకాంక్షలు! :)

చంటిపిల్లల చేతుల్లో ఫోన్లు

ఫొటోల కోసం చంటిపిల్లల అమ్మలు ఆత్రపడరు. ఆత్రపడరు అంటే తీసుకోరు అని కాదు, తీసుకున్నవి చూసుకోలేరు, బయటి మనుష్యులతో పంచుకోలేరు. మేం ముగ్గురమే ఏదైనా కొత్త ప్రాంతానికి వెళ్ళి గుర్తుగా ఉంటుందని ఒక ఫొటో తీయమని దారిన పోయే పుణ్యాత్ముడిని పిలిచి ఫోన్/కెమెరా వాళ్ళకిచ్చి ఫొటోలు తీయమని అడిగేప్పుడు, ఒకటికి నాలుగు సార్లు ఫోటోలు క్లిక్కుమనిపించండని చెప్పడం రివాజైపోయింది. అంతా చేసి, అందులో కొన్నింటిలో నా చూపుడు వేలు నా పిల్లాడిని కెమెరా వైపు చూడమని బతిమాలుతూ ఉంటుంది. అవెలాగూ blur అయిపోయి ఉంటాయి, దాచుకు చూసుకునేందుకు పనికిరావు. ఇంకొన్నింటిలో బుజ్జాయి మా వైపు తిరిగిపోయి ఇద్దరినీ ప్రశ్నలడుగుతూ ఉంటాడు - ఆ ఫలానా ఆంటీ/అక్క/అంకుల్/అన్నయ్య మన ఫోన్ ఎందుకు తీసుకున్నారని. మేమిద్దరం కెమెరా వైపు చూడ్డం మానేసి, మా వాడికి చరిత్ర విప్పి చెబుతూ ఉంటాం; 'మన ఫొటో తీయడానికే కన్నులూ, నువ్వు ఇలా 'ఈ..' అని నవ్వావంటే మన ఫోన్ మనకిచ్చేస్తారూ' అని. ఈ లోపే వాడు మా మాటలు గాలికొదిలేసి పరిసరాల్లో వాడు కొత్తగా మరిదేన్నో గమనించిన ఉత్సాహంలో చంకలోంచీ దూకబోతుంటే దొరకబుచ్చుకుని, '- పోనీ నువ్వు తీసుకో' అనో - 'ఇలా తే, నా మాటైతే వింటాడు వాడు' అనో అనుకుంటో , అనిల్, నేనూ మాలో మేమే కబుర్లాడుకుంటూ ఉంటాం. ఇవి కూడా ఫొటోలకెక్కిపోతూనే ఉంటాయ్. ఎలాగోలా అన్ని గొడవలూ సద్దుమణిగి, ఇప్పుడు రెడీ అనబోయేంతలో ఆ ముందరి క్షణాల్లో ఎప్పుడో మొదలెట్టిన అకారణ కన్నీళ్ళ ప్రహసనానికి ముక్కు కారిందని మా వాడి బుజ్జి బుర్ర కనిపెట్టి, నా చున్నీనో, చీర కొంగో చటుక్కున లాక్కుని ముక్కు తుడిచేసుకుంటాడు లేదూ వాడి ముక్కుని నా భుజాల మీద చరచరా రుద్దేసుకుంటాడు. ఫోటోలో "నో, నీ కర్చీఫ్" అని నోరంతా తెరిచి అరుస్తున్న నా మొకమే ఉంటుంది. ఆయా ఫొటోల్లో నేను వాణ్ణి దించేయబోతూ మళ్ళీ అసలలా ఎందుకు నిల్చున్నామో గుర్తు తెచ్చుకుని వెనక్కు లాక్కోబోతూ ఉంటాను. వీటినీ దాచుకోలేమని మీకీసరికే అర్థమయిపోయింది కదా! సరే, ఆ గండమూ దాటుకుని 1-2-3 రెడీ అని చెప్పి తీసుకున్న ఫొటోల్లో నేనూ, అనిల్ ఇద్దరమూనో ఎవరో ఒకరమో కళ్ళు మూసేసుకుంటాము. ఫొటోలు తీసే వాళ్ళు "ఓసారి చూసుకోండి, ఇంకోటి తియ్యమంటారా పోనీ?" అంటారు కానీ, అపటికి ఎంతసేపటి నుండీ సాగుతోందా భాగోతం! సిగ్గే కదా! 'పర్లేదండీ, థాంక్యూ!' అని కృతజ్ఞతా భారంతో ఒకింత వంగి చెప్పి గబగబా అక్కడి నుండి పక్కకి కదులుతాం.  లేచి నిలబడ్డాకా, అసలు వీడి జ్ఞాపకాలన్నీ కెమెరాలో కాదు, మన గుండెల్లో ఉండాలి అని కొత్త పాట పాడినా పాడతాం.

ఈ రోజు ఫోన్ మెమరీ ఫుల్ అని నా ఫోన్ ఏడ్చి మొత్తుకుంటోందని కాస్త ఫొటోలు గట్రా backup తీసుకుందామని కూర్చున్నాను. అవన్నీ తీసేయాల్సినవే తప్ప దాచుకునేవి కాదని తొందరగానే తెలిసింది. మా వాడివో మావో కాలి బొటన వేళ్ళు, మోకాళ్ళు, మా ఫ్లోరింగ్ డిజైన్లూ, ఫేన్లూ, వీడి ముక్కుపుటాలూ, కనుబొమ్మలూ, ములక్కాడలా పెట్టిన మూతీ, గడ్డాలూ తప్ప ఏమీ లేవక్కడ. ఇక వీడియోలైతే ఎంత ఓపిగ్గా చూడాల్సి వచ్చిందో! ఆ నలనల్లటి స్క్రీన్ మధ్యలో నుండి ఏమైనా మహత్తర సన్నివేశాలొస్తాయేమో, నా పిల్లాడి బాల్యం నేను భద్రపరచకుండా చెత్తబుట్టలో వేయొద్దు వేయొద్దనుకుంటూ ఏ క్షణాన్నీ వదలకుండా కళ్ళప్పజెప్పాను. ఎక్కడో చివర్లో " నువ్ ఫోన్ ఎప్పుడు పట్టుకున్నావ్ నాన్నా" అని ఆశ్చర్యంగా, కోపంగా అరిచే నా గొంతూ, "ఇప్పుడేగా అమ్మా" అని అమాయకంగా పలుకుతోన్న వాడి పసి గొంతూ తప్ప ఏమీ లేవక్కడ! 

అర్బన్ ప్రపంచాన్ని మోహరించిన కొత్త చూపు


పూడూరి రాజిరెడ్డి గారి "రియాలిటీ చెక్" పుస్తకం గురించిన నా ఆలోచనలు కొన్ని..ఈవేళ్టి ఆంధ్రజ్యోతి- వివిధలో..

http://www.andhrajyothy.com/artical?SID=727585

రాగసాధిక

  ఓ మూడు నాలుగేళ్ళ క్రితం బోస్టన్ లో ఉన్న రోజుల్లో అనిల్ అక్కడొక విపస్సన కేంద్రం ఉందని చూసుకుని, ఓ రెండు రోజులు వెళ్ళొస్తాను అంటే, చిన్నపిల్...