దేవకన్య

          తొలిప్రచురణ ఈమాటలో.

ఎంత సున్నితత్వం నీలో!
పూవు అందంగా సిగ్గుపడింది.

నాకెప్పుడూ నువ్విలాగే కనపడాలి!
సౌందర్యం రెపరెపలాడింది.

పాటలేమైనా పాడగలవా?
సంగీతం గొంతు సవరించుకుంది.

నన్నొక్కసారి ముద్దుపెట్టుకోవూ?
ప్రేమ ఆర్తిగా పెనవేసుకుంది.

ఇల్లెప్పుడూ కళకళలాడుతుండాలి!
ప్రకృతి లోగిలిలో పచ్చగా నవ్వింది.

నా తెలివి ముందు వాళ్ళెంత!
మౌనం నిండుగా విచ్చుకుంది.

పూర్తిగా ఓడిపోయాను, వేరే దారేదిక?
ధైర్యం కౌగిలినిచ్చి ఊరడించింది.

నీ ముఖం నాకు చూపించకు, కంపరం!
సహనం అవమానాన్ని భరించింది.

ఏయ్, ఒకసారిటు నాదగ్గరికి రా!
ప్రేమ ఉలిక్కిపడి ఉన్నదంతా ఇచ్చింది.

ఆవేశంలో జరిగింది, ఇదేమంత కాని పని!
అనుబంధం అగ్నిసాక్షిగా విలవిలలాడింది.

మనసంతా నీవే అని చెప్పిందెప్పుడూ?
గుండె పగిలిపోయి ముక్కలయింది.

శాపమోక్షమైన దేవకన్య నవ్వింది. శపించకుండానే వెళ్ళిపోయింది.

అత్తిరపల్లి జలపాతాలు , త్రిస్సూర్, కాలడి

ఇదొక అనుకోని ప్రయాణం. అనుకోని అంటే పూర్తిగా అనుకోనిదేం కాదూ, ఇంతకు మునుపు ఒకట్రెండు సార్లు వెళ్దామని అనుకున్నాం కానీ, వరుసగా వెళ్ళడం కుదరకపోవడంతో, అవి మర్చిపోయి వేరే దిక్కుల్లోకి పిట్టల్లా ఎగిరిపోయాం. మళ్ళీ ఈమధ్యెప్పుడో ఓ మధ్యాహ్నం వేళ నింపాదిగా కూర్చుని మేమిద్దరం టి.వి చూస్తోంటే, మణిరత్నం "విలన్" సినిమా వస్తోంది. అంతెంత్తు కొండపై నుండి తటాలున క్రిందకు దూకేసి, ఎండిన చెట్టు మీది పల్చటి కొమ్మల మీద స్పృహ తప్పి నాయిక వాలిపోతుందే...సరీగ్గా అప్పుడే చూడటం మొదలెట్టాం. ఆ ముహూర్తబలమేమిటో కానీ ఆ వెనుక కనపడ్డ జలపాతాల గురించి ముచ్చటపడ్డ మూడు వారాల్లోనే వెళ్ళే అవకాశం వచ్చేసింది.

అయితే వెళ్ళే ముందు తెలిసిందేమింటంటే త్రిస్సూర్ అక్కడికి చాలా దగ్గరని. ఎలాగూ శనాదివారాల్లోనే వెళ్తాం కనుక, ముందు త్రిస్సూర్ వెళ్ళి, అక్కడి నుండి జలపాతాల దగ్గరికి వెళితే బాగుంటుందనిపించింది. పైగా, త్రిస్సూర్‌లో గొప్ప శివాలయమొకటి ఉంది. అది కేరళలోని అతి ప్రాచీన శివాలయాల్లో ఒకటిట. ఆదిశంకరాచార్యుల తల్లిదండ్రులు సత్సంతానం కోసం మొక్కిన శివయ్య గుడి కూడానూ. శనివారం ఉదయాన్నే అక్కడికి చేరుకుని, గుడికి ఐదు నిముషాల నడకలో ఉండేట్టుగా ఏర్పాట్లు చేసుకుని, ఓ గంటలో తయారై వెళ్ళిపోయాం. చాలా పెద్ద గుడి. మహాశివలింగమది. అలంకారం చేశాక చూశాము కనుక, ఆ పూట నాకసలు ఏమీ అర్థం కాలేదు. కేరళ దేవాలయాల నిర్మాణం కూడా చిత్రంగా ఉంటుంది. గర్భగుడి ఓ వేదిక మీద ఉంటుంది. మెట్లు ఎక్కి పూజారులు మాత్రమే వెళ్తారు. మిగిలిన అందరికీ దర్శనం క్రింద నుండే. ఈ ఆలయంలో ప్రతిరోజూ లింగాకారంలో ఉన్న పరమేశ్వరుడికి ఘృతంతో అభిషేకం చేస్తారు. కొన్ని వందల ఏళ్ళ నుండీ ఆ నెయ్యి లింగం మీద అలాగే ఉండిపోయింది. అది కరగదు. చెదరదు. అరటి దొన్నెల్లో అర్చకులు కాసింత నేతినే ప్రసాదంగా భక్తులందరికీ ఇస్తూంటారు. ఆ విశాలమైన ఆలయ ప్రాంగణమంతా ఓ రెండు మూడు గంటల పాటు తిరిగి, రూంకి వచ్చేశాం. 

మధ్యాహ్నం మూడుగంటలకు బయలుదేరి అక్కడికి ముప్పావుగంట దూరంలో ఉన్న గురువాయుర్ క్షేత్రానికి వెళ్ళాము. దీనిని అందరూ కృష్ణుడి గుడిగా చూస్తారు కానీ, మూల విగ్రహం శ్రీమహావిష్ణువుదే. ఈ విగ్రహం ద్వాపర యుగంలో దేవకీ వసుదేవులు మొక్కిన విగ్రహమట. అంటే కృష్ణుడే కొలిచిన విష్ణు రూపమన్నమాట. యుగాంత వేళలో ఉద్ధవుడికి ఈ విగ్రహాన్ని ఇచ్చి, పరమ పావనమైన ప్రాంతంలో ప్రతిష్టించమని అడిగితే, అతని మాట మీద దేవగురువు బృహస్పతీ, వాయువులు కలిసి ఇక్కడ ప్రతిష్టించారు కనుక, ఆ శ్రీమన్నారాయణుడిక్కడ "గురువాయుర్" అని కొలవబడుతున్నాడని చెప్తారు. గుడి సాయంత్రం నాలుగు గంటల దాకా తెరవరు. రద్దీ మాత్రం మూడు గంటలకే మొదలైపోతుంది. గంటా- రెండు గంటలు క్యూలో ఉండాల్సిందే. గుడి బయట మొత్తం పండుగ వాతావరణమే ఉంటుంది. బంగారు అంచులతో పాలమీగడి రంగులతో మెరిసిపోయే కేరళచీరలు అడుగడుగునా కనిపిస్తూంటాయి. సాయంసంధ్య వేళయ్యేసరికి గుడి చుట్టూ కొన్ని వేల సంఖ్యలో ఆవునేతి దీపాలు వెలిగిస్తారు. కన్నుల పండుగ అనే మాటకు అసలైన అర్థం తెలియాలంటే అది చూసి తీరాలి. కమ్ముకుంటున్న చిరు చీకట్ల మధ్యలో నిష్కంపంగా వెలుగులీనే అన్ని వేల దీపలను ఒక్కసారిగా చూడటమే మహద్భాగ్యం! అది దాటుకు లోపలికెళ్తే ఆ నల్లనివాడు, పద్మనయనమ్ముల వాడు, మౌళిపరిసర్పిత పింఛమువాడు, నవ్వు రాజిల్లెడు మోమువాడొకడు కృపారసంబు చల్లనే చల్లుతాడందరిపైనా.  అన్నట్టూ, పొద్దున శివాలయానికి వెళ్ళడం, వెంటనే కన్నయ్య దగ్గరికి రావడం, మళ్ళీ అద్వైత ప్రబోధకులైన శంకరాచార్య జన్మస్థాలానికి దగ్గర్లో ఉండటం- వీటన్నింటి వల్లా, ఆ రోజంతా నాకు " తనువున నంటిన ధరణీపరాగంబు పూసిన నెఱిభూతి పూతగాగ.." అంటూ శివకేశవులకు భేదము లేదని చెప్పే భాగవత పద్యం గుర్తొస్తూనే ఉంది; 

దర్శనమైపోయాక "వెన్న" ప్రసాదంగా తీసుకుని వెనక్కి వెళ్దామా ఉందామా అనుకుంటుంటే , చావక్కడ్ బీచ్ అక్కడికి పావుగంట దూరమే అని తెలిసింది. ఆలస్యం చేయకుండా వెళ్ళిపోయాం. సూర్యాస్తమయమైపోయింది. కెంజాయి రంగు నల్లని నలుపులో కలిసిపోబోతోంది. తీరమంతా అల్లరల్లరిగా ఉంది, అంత పరిశుభ్రంగా కూడా ఏమీ లేదు. కానీ, ఆ సముద్ర తీరమన్న ఆలోచనే నన్ను వివశురాలిని చేస్తుంది. ఆ గాలిపటాలూ, పసిపిల్లల కేరింతలు, కెరటాల నురగల నవ్వులు, అప్పుడే పైకొచ్చి తొంగి చూసే చందమామ, తీరాన్ని వదిలి వెళ్ళే నౌకలు, తీరాలను చేరే జాలరులూ, చేపల వాసనా - అదొక ప్రపంచం. సాగర తీరాలే చూపించగలిగే ప్రపంచం. ఎప్పుడైనా ఎక్కడికైనా వెళ్ళినప్పుడు అక్కడో సముద్రం కూడా ఉంది అంటే నాకు గొప్ప తృప్తి. ప్రయాణమంతా సఫలమైన భావన చుట్టుముడుతుంది. ఈ సారీ అంతే, మినహాయింపేం లేదు.

నేనూ, అనిల్ ఇద్దరం నిద్రకి లోటు జరిగితే తట్టుకోలేం. అందుకని మామూలుగా ఎప్పుడూ తెల్లవారుఝామునే లేవడం, అర్థరాత్రి దాకా తిరగడం లాంటివి పెట్టుకోం. అయితే ఆ రోజు వెనక్కి వచ్చేశాక మాత్రం మర్నాడు బ్రాహ్మీముహూర్తాన జరిగే శివాభిషేకానికి వెళ్ళాలని అనుకున్నాం, చిత్రంగా లేచాం కూడా. మూడున్నరకల్లా గుళ్ళో ఉండాలి. అలాగే వెళ్ళాం. బెంగళూరులో ఆ వేళకి లేచి అడుగు బయటపెడితే చలికి వణికి చచ్చిపోతాం. ఆశ్చర్యంగా అక్కడ అలాంటి వాతావరణం లేదు. ఉండీ లేనట్టుగా ఉన్న పొగమంచు పరదాల మధ్య నుండి మెల్లిగా నడుచుకుంటూ గుడిలోఅడుగుపెట్టాం. త్రిపుండ్రాలు ధరించిన శివభక్తులందరూ ఒక్కొక్కరుగా చేరుతున్నారు. శివనామస్మరణతో ఆ ప్రాంతమంతా దైవత్వాన్ని పొందినట్లుంది. అలాంటి అద్భుతమైన వాతావరణంలో - అప్పుడు మళ్ళీ చూశాను శివలింగాన్ని. అభిషేకానికి అర్చకులు అన్నీ సిద్ధం చేసుకుంటున్నారు. నిన్న ఉన్న అలంకరణలేవీ లేవు. నేయి పేరుకుపోయి ఉంది. నిర్మలంగా భాసిస్తోన్న ఆ బ్రహ్మ మురారి సురార్చిత లింగాకారాన్ని చూస్తూనే ముకుళించిన చేతులతో స్తోత్రం చేయాలనిపిస్తుంది.

"నమో నిష్కల రూపాయ - నమో నిష్కల తేజసే

నమస్సకల నాథాయ- నమస్తే సకలాత్మనే

నమః ప్రణవ వాచ్యాయ- నమః ప్రణవ లింగినే

నమః స్సృష్ట్యాది కర్త్రేచ - నమః పంచముఖ్యాతే"

దాదాపు నలభై నిముషాల పాటు సాగిన అభిషేకాన్ని కళ్ళారా చూసి, నిన్నటి దర్శనంలో ఉన్న అసంతృప్తులన్నీ చెరిపేసుకున్నాను. ఈ ఊరంటూ వెళ్ళడం జరిగితే, ఈ బ్రాహ్మీముహూర్తాన అభిషేకాన్ని చూసే అవకాశాన్ని కోల్పోకూడదు. దగ్గర్లోనే ఉన్న భగవతి ( మలయాచలవాసిని ఈ ప్రాంతమంతా భగవతిగానే పిలవబడుతుంది), ఉన్ని కృష్ణన్ ఆలయాలు కూడా దర్శించుకుంటే - తరువాతి ప్రయాణానికి సిద్ధమైపోయినట్లే.

అక్కడి నుండీ అత్తిరపల్లి జలపాతాలకు. మణిరత్నం మనసు దోచిన చోటుకు. 

ఆ సౌందర్యాన్ని మాటల్లో పెట్టగల శక్తి నాకుందనుకోను. వసంతాన్నింకా మిగుల్చుకున్న అడవి దారుల్లో పూతేనెల పరిమళాలేవో అనుమతి అడక్కుండానే గుండె నిండా నిండుకోవడం గుర్తొస్తోంటే, తీయని బాధ. మత్తిల్లిన దారుల్లో నడక సాగినంత మేరా జలపాతపు రవాలెక్కడి నుండో వినపడి కవ్విస్తూనే ఉంటాయి.పురాస్మృతిగీతాలేవో పాదం పలకరించిన అడుగడుగులోనూ ప్రతిధ్వనిస్తూంటాయి. కొండ పైన ప్రశాంతంగా పారిన నీటిలో నిశ్చింతగా ఆటలాడుకుని, కొండ అంచుల్లో జలపాతమై దూకిన లోతుల్లోకి ఓపిగ్గా నడుచుకు వెళ్ళి - తలనెత్తి ఆ ప్రవాహ వేగాన్ని చూసేంత వరకూ పర్లేదు కానీ, తుంపర్లలో తడిసిపోయి హిమాలయోన్నత రసపారవశ్యాన్ని చినుకులతో కొలిచి చూసుకోవాలనుకోవడం మూర్ఖత్వం కాక మరేమిటి? కళ్ళ ముందే నీళ్ళు వేగంగా సుళ్ళు తిరుగుతూంటాయి. పక్కనున్న గడ్డిపరకలు తల ఊచి తాళమేస్తాయి. నురగలు లేచి ఆకాశాన్ని అందుకుంటాయి. సర్వజగత్శరీరాన్ని అరుణారుణకిరణాలతో తడిమే సూరీడు జలపాతంతో జతకట్టి ఇంద్రధనుస్సు సృష్టిస్తాడు. అంత సౌందర్యాన్నీ, జలపాతాన్ని దోసిలిలో పట్టుకోలేం. విప్పార్చుకున్న కళ్ళతో ఆకాశాన్నీ కొలవలేం. ఇలా పదాలలో పెట్టే ప్రయత్నాల్లో గెలుస్తామో ఓడుతామో - ఓ అనుభవాన్నైతే దాచుకోగలం. 

రాత్రికి బెంగళూరుకు బస్. అక్కడ దాకా వెళ్ళాం కదా అని, సమయం కూడా ఉందన్న ధైర్యంతో "కాలడి" వెళ్ళాము. జగద్గురువులు శ్రీఆదిశంకరాచార్యులు జన్మించిన ప్రదేశం. వారి చరణాంబుజముల సంస్పర్శతో ధన్యత పొందిన ప్రాంతమిది. అడుగడుగునా వింతలే అక్కడ. కథలుగా విన్న విశేషాలన్నీ కళ్ళారా చూసి - మేము చూడాలనుకున్న ఓ ప్రదేశానికి వెళ్ళగలిగాము. ఆ ఇల్లు ఇదీ. గుర్తుపట్టగలరా? ఎండు ఉసిరికాయను భిక్షగా ఇచ్చిన కడుబీద బ్రాహ్మణురాలి దైన్యానికి కలత చెంది, శంకరాచార్యుల వారు కనకధారా స్తోత్రం చేసిన ఇల్లు ఇదే! శ్రీమహాలక్ష్మి ప్రీతినొంది బంగారు ఉసిరికల వర్షం కురిపించిన ఇల్లు.

"సరసిజ నయనే సరోజ హస్తే

ధవళ తరాంశుక గంధమాల్యశోభే ।

భగవతి హరివల్లభే మనోజ్ఞే

త్రిభువన భూతికరి ప్రసీద మహ్యమ్ ॥"

నంబూద్రి వంశీయులు ఇప్పటికీ అక్కడ ఉంటున్నారు. వాళ్ళ వారసులైన గోపాలం అనే వ్యక్తితో మాట్లాడాం. నాకైతే ఇంకా ఆ ఉసిరికాయలేమైనా ఉన్నాయా అని అడగాలనిపించింది ;). బొమ్మలో ఉన్నట్టే చాలా పాతకాలం ఇల్లు. జగద్గురువులు వచ్చిన నాటి నుండీ అలాగే ఉందా అన్న ప్రశ్నకు నా దగ్గర సమాధానం లేదు. 

మొత్తానికి చాలా మధుర స్మృతులు పోగేసుకున్నాను ఈ ప్రయాణంలో.  వెన్నెల కిరణాలు సోకి సిగ్గిల్లి నవ్వే నక్షత్రాలు నీలాకాశపు చెక్కిలిని మెరిపించే క్షణాల్లో - తిరుగుప్రయాణం మొదలవక తప్పదు. ఆశ ఏమిటంటే...అత్తిరపల్లి మళ్ళీ వెళ్ళాలి. ఇప్పుడు కాదు, శ్రావణమాసాన జడివానలు కురిసే రోజుల్లో, మహారణ్యాలు చినుకు తడికి తలలూపి మహోద్వేగంతో చిందాడే రోజుల్లో ఆ సౌందర్యంలో తడుస్తూ నడుస్తూ ఆలోచనలను వెలేస్తూ ఆ జలపాతాల క్రిందకెళ్ళాలి. తెల్లంచు నల్లచీర కప్పుకున్న ఆకాశకన్య అందాలన్నీ నీటిమడుల్లో నుండి దోసిలికెత్తుకుని నాలో కలిపేసుకోవాలి. అంతే! :)

( క్రితం సారి కేరళ విశేషాలేవో వ్రాసినప్పుడు చదివి - అక్కడికి వెళ్ళి వచ్చి, గుర్తుంచుకుని మళ్ళీ నాకా మాట చెప్పి పరమానందభరితురాలిని చేసిన బ్లాగ్ మిత్రులు కృష్ణ గారి కోసం ప్రత్యేకంగా ఈ కబుర్లు :))

కవితాసంకలనాలు / కవితత్వాలు

"అసాధ్యమైన ఏకాంతం అంటూ ఏమీ లేదు. ప్రపంచ రహస్యాలను  రూపకాలంకారాలతో తప్ప హేతువాదంతోనో, తర్కంతోనో విప్పి చూపలేము" - నోబుల్ స్వీకారోపన్యాసంలో  నెరూడా చెప్పిన మాటలివి.

కవిత్వం నా వరకూ చాలా ప్రశ్నలకు ఒప్పించగల సమాధానమైంది. దేవరహస్యాలను విప్పి చెప్పిన మహామంత్రమైంది. కనుక, ఆ రహస్తంత్రులు మీటే రసవిద్య నేర్చిన కవుల పట్ల కూడా సహజంగానే నాకు వల్లమాలిన ఆసక్తి, గౌరవం, ప్రేమ. ఓ ఐదారేళ్ళ క్రితం విజయవాడలో పుస్తక ప్రదర్శనకు వెళ్ళినప్పుడు, "కవితా దశాబ్ది" అనే పుస్తకం కంటబడింది. నూటయాభై కవితలు - సుమారు ఓ దశాబ్ద కాలంలో వచ్చిన వందల కవితలను వడబోసి ప్రచురించారు సంపాదకులు ఎస్వీ సత్యనారాయణ గారు, పెన్నా శివరామకృష్ణ గారు. ప్రతి కవితకూ చివర, మూణ్ణాలుగు వాక్యాల్లో  ఆ కవి గురించి చిన్న పరిచయం కూడా జత చేశారు. ఆ చిరుపరిచయం ఆసక్తి రేకెత్తించిన మాట వాస్తవమే కానీ, సామాన్యంగా కవితా సంకలనాలు నన్నట్టే ఆకర్షించవు.  ఒక్కో కవిదీ ఒక్కో కవిత - ఏం సరిపోతుంది? కవి తత్వం అర్థం కాదు, కవి గొంతు బలంగా వినపడ్డట్టు ఉండదు, కవి మనసుల్లో చొరబడి మాయ చేసినట్టుండదు. కేవలం పొగమంచులా కమ్ముకునే కొన్ని ఆలోచనలు మిగులుతాయంతే. అది నాకు నచ్చదు. కవిత్వాన్ని కాలక్షేపం బఠానీ అనుకోలేకపోవడమనే బలహీనతే కాదు, తారసపడ్డ ప్రతి కవీ షడ్రసోపేతమైన విందుభోజనం లాంటి అనుభవమే తన కవిత్వం ద్వారా మిగల్చాలన్న దురాశ కూడా కలదాన్ని.

చంద్రకాంతమణి

తొలి ప్రచురణ ఈవేళ్టి (09-02-2014) ఆంధ్రజ్యోతి ఆదివారం సంచికలో  

వాడు 'రా నానా' అంటూ గారాలు తొడుక్కుని

గాలికి విరిగే కబుర్లలో నను నడిపించుకెళ్తాడు.

ఉప్పునీటి తీరంలో ఉరికే ఉద్వేగాలన్నీ

చెదరగొట్టిన ఏడు పెంకుల్లో ఏరుకోమంటాడు.

తుళ్ళేటి అలలపై తెలివెన్నెలై తేలివచ్చి

సముద్రపు హోరంతా శంఖంలో దాస్తాడు.

ఎగిరే గాలిపటాల దారాలు తెంపేసి

ఎల్లల్లేని గగనానికి కొత్త రంగులద్దుతాడు

ఇసుక గూళ్ళలో పట్టని దేవుళ్ళందరినీ

పెదవి ఒంపులో ప్రతిష్టించుకుని

తారలు తలలొంచే నవ్వులతో

చిందాడీ పాడీ అలసిపోయాక

మూపు మీద ఉప్పుమూటై వాలిపోతాడు.

ఎదురు చూస్తున్న పెరుగన్నం ముద్దకి

వణుకుతోన్న తడిదేహా నప్పజెప్పేప్పుడు,

బిగిసిన పసి గుప్పిట్లోంచీ నున్నటిదేదో

చంటిగాడి ఉలికిపాటుతోనే జారిపడ్డప్పుడు, 

అలవాటైన అనుమానపు చూపులతో

ఆ రాయినలా ముట్టుకుంటానో లేదో

సముద్రమంత చల్లదనం నాలోకి ప్రవహిస్తుంది.

ఇంత క్రితం తీరాన మెరసిన వెన్నెలేదో

ఉన్నట్టుండి పరుచుకుంటుంది, 

మా ఇరుకిరుకు గదుల్లో, మనసుల్లో.

సరాగ తీరాల్లో

.తొలి ప్రచురణ - పాలపిట్ట సాహిత్య మాస పత్రిక, జనవరి- 2014 సంచికలో

అనాదిగా అదే దృశ్యం

తరగల నులివెచ్చని ముద్దుల్లో
తడారని పాదాల నురుగల నవ్వులను
పెదాల మీద మెరుపుల్లా అంటించుకుంటాడతను.

భుజం మీద వాలి దిగంతాల్లోకి చూస్తూ
ఆకాశం సముద్రంతో సరసాలాడడాన్ని
కళ్ళతో జుర్రుకుంటుందామె.

తడిపొడులు శరీరాలతో దోబూచులాడుతుంటాయి
వెలుగు నీడలు కళ్ళల్లో వచ్చిపోతూంటాయి
గుప్పెడు ఇసుకను వేళ్ళ సందుల్లోంచీ వదిలేస్తూ
గుండెల్లోని ఊసులన్నీ ఇచ్చిపుచ్చుకుంటారు.

సంధ్య హారతి ముగిసేవేళకి అతని ప్రేమంతా
మహానైవేద్యమై ఆమె పాదాల ముందు మోకరిల్లుతుంది
ఆమె చొరవ చీర చూపించే కొంగొత్త అందమంతా
మహోజ్వలమై అతని హృదయాన్ని వెలిగిస్తుంది.

చీకటి విప్పిన వెలుగుల మూటలు
చూడలేని వాళ్ళంతా వాదించుకుంటారు,
ఆకాశమూ అర్ణవమూ
ఏనాటికైనా ఎలా కలుస్తాయని.

ముత్తెపు ముంగిట

"ముగ్గు" అనుకోగానే, అబ్బే! మన కాలానికి సంబంధించిన సంగతి అస్సలు కాదనిపిస్తుంది. తెల్లవారుఝామున ఐదు నిముషాల సమయం దొరికితే, ఎంచక్కా ఇంట్లో వాళ్ళతో కబుర్లు చెబుతూ కాఫీ వేళలు పొడిగించుకోవాలని అనిపిస్తుంది కానీ, ముగ్గులేం వేయాలనిపిస్తుంది? "ఆవుపేడా తెచ్చి అయినిళ్ళు అలికి, గోవుపేడా తెచ్చి గోపురాలలికి.." అని పాడుకుంటూ ముగ్గులేసుకోవడానికి ఎవరికైనా వీలెక్కడుంటోందీ? నేను ఆఖరు సారి ముగ్గులెప్పుడు వేశానో కనీసం గుర్తు కూడా లేదు. బహుశా బడికెళ్ళిన రోజుల్లో వేశానేమో.అది కాదంటే ఎదురింటి పిల్లలతో కలిసి న్యూఇయర్ కోసం రంగవల్లులేవో వేసి ఉంటాను. అటుపైన  ఆఫీసులో "పూక్కొలం" (మళయాళీల పండుగ) జరిగినప్పుడు, అఖిల 'నాకు తోడురావూ' అని బతిమాలితే రంగులు నింపి వచ్చేశాను. అంతే. మరి ఇప్పుడు ఉన్నట్టుండి ఈ మోజేమిటీ అనా? చెప్తాను.

మన చుట్టూ ఉన్నవాళ్ళు మనమెట్లా ఉండాలో, లేదా ఎట్లా ఉండకూడదో నేర్పుతారని అంటారు కదా. ఒక్కోసారి నిజమే అనిపిస్తుంది. ఈ ఫ్లాట్స్‌లోకి వచ్చి రెండేళ్ళు అవుతోంది. మా ఫ్లోర్‌లో వాళ్ళతో కూడా ఎప్పుడూ అరకొర నవ్వులే. అపార్ట్మెంట్ పార్టీల్లో, సమావేశాల్లో, లంచులూ, డిన్నర్లూ అన్నప్పుడో కలిసి కాసేపు కబుర్లు చెప్పుకుని రావడమే తప్ప, విడిగా ఎప్పుడూ అంత కబుర్లు చెప్పుకున్న దాఖలాల్లేవు. పగలూ రాత్రీ తేడాల్లేకుండా నాలుగు కుటుంబాల వాళ్ళమూ తలుపులు బిడాయించుకుని కూర్చుంటాం. అనుకోకుండా కొన్నాళ్ళ క్రితం, మా ఎదురు ఫ్లాట్‌లోకి వాళ్ళ అమ్మమ్మగారు వచ్చారు. అమ్మమ్మలు మాత్రమే నవ్వగలిగే ఆప్యాయమైన నవ్వొకటి నవ్వేవారు, ఎవరు కనిపించినా. ఆవిడను చూస్తుంటే, ఆవిడ కట్టుకునే మెత్తమెత్తని చీరల కంటే మెత్తగా వినిపించే ఆవిడ తమిళ మాటలు వింటుంటే, మా అమ్మమ్మే గుర్తొచ్చేది. ఆవిడ వచ్చిన రెండు మూడు రోజులకు కాబోలు గమనించాను - వాళ్ళ గుమ్మంలో తెల్లగా నవ్వుతోన్న నాలుగు గీతల ముగ్గుని. అది మొదలూ, ప్రతి రోజూ ఆఫీసుకు వెళుతూ, ఇంటికి తను తాళం వేస్తుంటే నేనూ, నేను లిఫ్ట్ బటన్ నొక్కుతుంటే తనూ, ఆవిడ వేసిన ముగ్గును ఆసక్తిగా చూస్తూ దాని గురించి ఏదో ఒకటి మాట్లాడుకుంటూ వెళ్ళడం అలవాటుగా మార్చేసుకున్నాం. ఆవిడ ఊరెళ్ళినప్పుడల్లా, ఆ ముంగిలి బోసిగా కనపడుతూ ఉండేది. పెయింట్ చేసిన ముగ్గును మినహాయిస్తే, మిగిలిన మూడు గుమ్మాల పరిస్థితీ ఏడాది పొడుగునా అంతే కదా అనుకుంటే చిరాగ్గా అనిపించేది. కానీ బద్ధకానిదే కదా జయం ;).

అలా రోజూ ఆహ్లాదపరచిన ఆవిడ ముగ్గో మరేదైనానో...కారణమేమిటో స్పష్టంగా తెలియదు కానీ, ధనుర్మాసం మొదలవ్వగానే ముంగిలి ముగ్గులతో కళకళ్ళాడాలని నాకో పంతం పుట్టుకొచ్చేసింది. ఏనాటి ముగ్గులు మహాప్రభో, వేయడానికి ముచ్చటపడ్డానన్న మాటేగానీ,  ఒక్కటి కూడా గుర్తు రాలేదు. ఇలా కాదని, రెండో రోజు ఓ కాగితం పట్టుకుని నేర్చుకుందామని కూర్చున్నాను. అమ్మ ఏం వేసిందో గుర్తు చేసుకుందామని ప్రయత్నించాను. ఏం వేసేది, ఆ మెలికల ముగ్గొకటి కళ్ళు మూసి తెరిచేలోగా వేసి వెళ్ళిపోయేది. ఆ మెలికల్లో దాగున్న చుక్కలెక్కెట్టేసరికి పుణ్యకాలం కాస్తా దాటిపోతుందేమో నన్న భయం కలిగింది. ఐదారు వృత్తాలు అలవోకగా ఒకదానితో ఒకటి ముడిపెడుతూ గీసి, వాటిలో నుండి ఓ పద్మాన్నో, మరేదైనా పూవునో మాంత్రికురాలిలా సృజించేది. అది ఎంత చిన్న ముగ్గవ్వనివ్వండీ, తన చేతులతో నాలుగు బంతిపూరేకులు తెచ్చి ఆ ముగ్గుల మధ్యలో అలా చల్లీ చల్లగానే, " భూదేవంతా ముగ్గులు వేసి గొబ్బియ్యల్లో/ ఆ ముగ్గుల మీద నక్షత్రాలు గొబ్బియ్యల్లో" అని పాడి తీరాల్సిందే. ఇంకొన్నిసార్లు 'ఈ మాసమంతా గీతల ముగ్గులేయాలి లేలేమ్మ'ని, తన వేళ్ళ సందుల్లోంచీ ముగ్గు పిండిని లయగా వదిలేస్తూ, బ్రహ్మాండమైన రథాన్ని రెండంటే రెండే నిముషాల్లో సృష్టించి, దాన్ని తృప్తిగా చూసుకుని తిరిగి తన పనుల్లో మునిగిపోయేది. నేను గానీ అలా వేయాలని ప్రయత్నిస్తే "నాంచారమ్మ ముగ్గు, నక్షత్ర దర్శనం" అని కొత్త సామెతలు పుట్టినా ఆశ్చర్యం లేదు. 

వంటలకైనా ముగ్గులకైనా ఉజ్జాయింపు కొలతలే తప్ప నాకూ మా అక్కకీ ఉన్నట్టు నోటు పుస్తకాలేమీ ఉండవనీ తెలిసీ, మెల్లిగా అడిగానో రోజు.."ఏమ్మా, ఎక్కడైనా రాసి దాచుకోకూడదూ ఇవన్నీ?" అని. విచిత్రంగా చూసింది , " నాలుగు రోజులేస్తే అవే వంట బడతాయ్, మళ్ళీ రాసేదేవిటీ, పట్టుమని ఐదేళ్ళు లేని చంటిది రెండుసార్లు చూసి ముగ్గులు ఒంటిచేత్తో వేసేస్తోంటే!" అని నా ఆశల మీద నీళ్ళు చల్లేసింది. ఇలా లాభం లేదని అంతర్జాలాన్ని ఆశ్రయించి, నచ్చినవేవో నేర్చుకుని, రోజూ పొద్దున్నే ముగ్గులేయడం మొదలెట్టాను.

మొదటి రోజు తను అడుగు బయటపెట్టబోతూ ఉలిక్కిపడి ఆగి, ఫకాలున నవ్వబోయి, అలా చేస్తే జరగబోయే పరిణామాలు గుర్తు తెచ్చుకుని కాబోలు తమాయించుకుని, "పొద్దున్నే ఎంత కష్టపడ్డావూ" అని వేళాకోళం ధ్వనించకుండా బాగా జాగ్రత్తగా చిలక పలుకులు అప్పజెప్పి వెళ్ళిపోయాడు. నేను గుడ్ల నీళ్ళు కుక్కుకుని మర్నాటి కోసం ఎదురు చూశాను. ఓ వారం పదిరోజులు అప్పుడే నడక నేర్చుకున్న వాడి బుడిబుడి నడకల తడబాటులా, అప్పుడప్పుడే అక్షరాలు నేర్చుకుంటున్న పసి రాతల్లోని అమాయకత్వంలా, నా ముగ్గులు నాకే చిత్రంగా అనిపించేవి. ఓ పక్షం దాటాక, మెల్లిగా చేతుల్లో కుదురొచ్చింది, కొత్త ముగ్గులు కూడా వచ్చాయి. పట్టు కుదిరాక, పట్టుపావడా పరుచుకు కూర్చున్న అందమైన అమ్మాయిలా ముగ్గులు భలే ముచ్చటగా అనిపించడం మొదలెట్టాయి. మా ఎదురింటి పదమూడు నెలల పసివాడు, ఆ చుక్కల ముగ్గులు చూసి తప్పటడుగులతో గడప దాటి రావడం మొదలెట్టాడు. వాడు ముగ్గు తొక్కేస్తాడన్న భయంతో, ఆ 'ఖారే' కుటుంబంతా వాడి వెనుకే పరుగెత్తుకు వచ్చినా, నాకు మాత్రం వాడు ముగ్గు తొక్కి తడి నేల మీద నడుస్తోంటే కృష్ణ పాదాలే చూసినంత సంబరంగా అనిపించేది. మునివేళ్ళపై కూర్చుని ముగ్గులేసుకుంటున్న నా భుజాన్ని వాడి లేలేత చేతులకు ఆసరగా అట్టేపెట్టుకుని, ఆ పసితనపు స్పర్శతో నన్ను తనవైపు తిప్పుకుని, కళ్ళల్లోకి కళ్ళు పెట్టి చూసి వాడు నవ్వే ఆ నవ్వు, "వదనం మధురం, హసితం మధురం, మధురాధిపతేరఖిలం మధురం" అన్న పాటను నా పెదవుల మీదకు తీసుకొచ్చేది. అవతల ఇంటి తమిళమ్మాయి, పొద్దున్నే పాల పేకెట్లు తీసుకోవడానికి వచ్చి, ఆగి, "వావ్, రోజూ మీరే వేస్తున్నారా?" అని అడిగితే మొహమాటంగా నవ్వి చెప్పాను..."మీ అమ్మమ్మగారి ముగ్గులు చూసీ చూసీ.." అని. ఆవిడ వెంటనే పరుగుపరుగున ఇంట్లోకెళ్ళి, వాళ్ళ అమ్మమ్మను తీసుకొచ్చి చూపించారు.పరమానందంగా మనవరాలి మాట విని, బోసి నవ్వుతో ఆవిడ అందించిన అభినందనలని ఏ భాషలోకి తర్జమా చేయగలను? మామూలుగా మారు మాట లేకుండా పని చేసుకు వెళ్ళిపోయే హవుస్ కీపింగ్ వాళ్ళు కూడా "మేడం, ఈ ముగ్గు చేత ఐతా లేదా మేడం" అని కన్నడా తెలుగూ కలిపి, నేల మీద సుద్ద ముక్కలతో కొత్తవి గీసి చూపించి నేర్పించడం మొదలెట్టారు. మేము శనాదివారాల్లో బయటకు వెళ్ళి, సోమవారం ఆలస్యంగా రావడం వల్ల ముగ్గు లేకపోతే, "ఒంట్లో బాగుండడం లేదా మేడం" అని చనువుగా పరామర్శ చేస్తున్నారు.

ఒక్క ముగ్గు ఇంత మందిని ఇంత సహజంగా దగ్గర చేసిందా అనుకుంటే భలే ఆశ్చర్యం వేసింది. ఈ తెలతెల్లని ముగ్గు, లోకానికిన్ని కొత్త రంగులద్దగలదా అని ఓ చిన్నపాటి సందేహం, సంతోషం. మొన్న నా ప్రాణస్నేహితుడి పెళ్ళి అని, హైదరాబాదు వెళ్ళినప్పుడు, అమ్మమ్మ పక్కలో ఒదిగి పడుకుని, "ఏవైనా ముగ్గులొస్తే చెప్పవే , నీ పేరు చెప్పుకు వేసుకుంటాను" అని ఆవిడ చంద్రహారాన్ని సరిజేస్తూ అడిగితే, దాన్ని సర్దుకుంటూ లేచి కూర్చుని, లేని ఓపిక తెచ్చుకుని, మా మావయ్య కూతుర్ని పిలిచి, కొన్ని కాగితాలు తెమ్మని పురమాయించింది. అదింకా తెలివైనది. "బామ్మకి వచ్చిన ముగ్గులన్నీ నాకు నేర్పించేసింది. ఇదుగో, కోడూరు కుటుంబపు ముగ్గు, అత్తయ్యలందరికీ వచ్చిన ఏకైక ముగ్గు, నీకెలాగూ ఇదే నేర్పిస్తుంది" అంటూ ఒకటి చూపించింది. "బానే ఉన్నట్టుందే, సరి, నువ్వే నేర్పించు మరి" అని బుద్ధిగా అడిగేసరికి, నాకన్నా పదేళ్ళు చిన్నదైన గుంట, "చుక్కలన్నీ చక్కగా పెట్టి పిలువ్ నన్ను, ఎలా కలపాలో నేర్పిస్తాను" అని తుర్రుమంటూ పారిపోయింది. నడుం విరిగిపోయింది, అన్నీ లెక్క తప్పకుండా, వరుస చెడకుండా పెట్టేసరికి.

నా సరదా తీరిపోయిన రోజు, ప్లాస్టిక్ ముగ్గుల పేపరు నన్నెలాగూ కాపాడుతుంది. అందాకా ఎదురింటి చంటోడి నవ్వులూ, అమ్మమ్మ పలకరింపులూ, ప్రతి ఉదయానా ప్రాణసఖుడు కళ్ళతోనే జీవితం మీద చేసే మెరుపు సంతకాలూ- ఎంత బాగుంటాయీ!

ఘర్షణ

తొలిప్రచురణ ఈమాటలో.

పాడలేని పాట
తోడురాని దారి
కవ్వింపులాగవు.
నలిగే మనసు

గుచ్చుకునే పూలు
ముద్దుపెట్టే ముళ్ళు
తప్పుకుపోనీయవు.
రగిలే వయసు

కలల పంతాలు
వంతుల జీవితాలు
కలువవెన్నటికీ.
మరిగే ప్రాణం

ఫలించీ ఫలించని అన్వేషణల్లోనే
ఘర్షణ.
అగ్గిరాజుకునే దాకా
తెలుసుగా, అసహనం నేరం.